Golden Gai ở Shinjuku có chào đón người nước ngoài không?

Những điều bạn sẽ hiểu được sau bài viết này:

• Điều mà 183 người Nhật (chủ quán, khách quen và cả những người lần đầu bước vào trong lo lắng) thực sự nói về chuyện ghé những quán bar nhỏ xíu ở Golden Gai
• Vì sao cả lời đồn "chỉ dành cho dân địa phương" lẫn "bẫy du lịch" đều không đúng như người ta nói, và thực tế ra sao
• Những điều nhỏ giúp bạn được đón tiếp ấm áp sau một trong những cánh cửa tí hon ấy

Golden Gai có chào đón người nước ngoài không? Chúng tôi đã tìm đọc lời của 183 người Nhật, gồm chủ quán, khách quen và cả những người lần đầu đến còn hồi hộp. Câu trả lời khá rõ: có, và nơi này dễ chịu hơn nhiều so với tiếng đồn "chỉ dành cho dân địa phương". 51% ý kiến về chuyện được chào đón là ấm áp, 79% cho rằng ngôn ngữ không phải rào cản đáng kể, và ngay cả người Nhật cũng hồi hộp trước những cánh cửa này.

Có lẽ bạn đã nghe nói về Golden Gai. Một mê cung hơn 280 quán bar tí hon, nhiều quán chỉ vỏn vẹn ba tsubo (khoảng 10 mét vuông), chen chúc trong vài con hẻm tối ở rìa khu Kabukichō của Shinjuku. Có lẽ bạn cũng đã đọc những lời cảnh báo: chỉ dành cho dân địa phương, bẫy du lịch, lừa tiền phí ghế ngồi, không có tiếng Anh. Nghe những lời ấy, một buổi tối đi chơi bỗng giống một kỳ thi có thể trượt.

Có một điều ít ai nhắc tới: ngay cả người Nhật cũng thấy tim đập nhanh trước những cánh cửa này. Hẻm thì hẹp, quán thì chỉ rộng cỡ một phòng chứa đồ, và thường bạn chẳng nhìn thấy gì bên trong. Một trang thông tin văn hóa uy tín của Nhật Bản có viết: "lần đầu đặt chân đến đây, ngay cả người Nhật cũng thấy choáng ngợp và có thể chần chừ không dám bước vào."

Hãy cùng đi từng bước nhé, lần lượt từng cánh cửa một.

Hướng dẫn nhanh

Điều duy nhất cần nhớ: Ở Golden Gai, không ai kiểm tra xem bạn am hiểu văn hóa, nói giỏi hay sành điệu đến đâu. Người chủ đứng sau quầy phần lớn chỉ mong bạn đủ can đảm mở cửa bước vào, và cư xử tử tế khi đã ngồi xuống. Chỉ vậy thôi.

Chúng tôi đã thu thập những ý kiến này như thế nào

Chúng tôi đã tập hợp 183 ý kiến bằng tiếng Nhật, xoay quanh bảy câu hỏi mà du khách hay đặt ra về Golden Gai: nên mở cánh cửa nào (33 ý kiến), liệu mình có thực sự được chào đón không (35), phí ghế ngồi (28), những chiếc ghế tí hon (31), rào cản ngôn ngữ (34), việc chụp ảnh (12 ý kiến cá nhân, cùng 10 thông báo quy định chính thức từ ban quản lý khu phố), và con phố đang đổi thay qua các thế hệ ra sao (27). Một số chủ quán và khách quen lên tiếng về hơn một câu hỏi, nên cộng lại sẽ nhỉnh hơn 183 một chút.

Những ý kiến này đến từ các nền tảng công khai bằng tiếng Nhật: các bài phỏng vấn chủ quán và nhân viên Golden Gai trên truyền thông Nhật, chính các trang của hiệp hội thương mại Golden Gai Shinjuku, blog và bài tản văn của những vị khách người Nhật, cùng các bài hỏi đáp và bài đăng công khai trên mạng xã hội. Ngoài ra còn có tin bài từ Nippon.com, Tokyo Updates, Money Forward, Gendai Media và nhiều nơi khác.

Một lưu ý nhỏ: Đây không phải một khảo sát khoa học. Đây là những gì người Nhật tự viết ra trên các nền tảng công khai. Các cẩm nang thường chỉ nói đến phí ghế ngồi hay lời cảnh báo "chỉ dành cho dân địa phương". Chúng tôi muốn cho bạn thấy người đứng sau quầy và người ngồi ghế bên cạnh thực sự cảm thấy gì, trong đó có một điều khá bất ngờ: họ cũng hồi hộp về nhiều chuyện y như bạn.

Trước hết: cánh cửa đầu tiên khó với tất cả mọi người

Trước khi bàn đến những điều thực tế, đây là phát hiện khiến chúng tôi bất ngờ nhất, và là điều đáng để bạn ghi nhớ: đứng bên ngoài một quán bar Golden Gai, phân vân không biết có nên bước vào, cũng là một trải nghiệm rất Nhật Bản.

Trong 33 ý kiến của người Nhật về việc mở cánh cửa đầu tiên ấy:

Họ nói về chuyện này rất thẳng thắn:

そんな中に、初めて入っていくのはかなり勇気がいりますよね。 Bước vào một nơi như thế lần đầu tiên thực sự cần khá nhiều can đảm, phải không nào.

Và không chỉ du khách mới tưởng tượng rằng mình sẽ bị đánh giá. Một cây bút trẻ người Nhật từng kể rằng mình đã tự thuyết phục bản thân đừng đi suốt một thời gian dài:

「こんな若輩者が行ってもいいのかな？」って。文化人が語るような高尚な作品論や、サブカルチャーの知識などがないとダメなんじゃないか、とか。 Tôi cứ nghĩ mãi, "Một kẻ trẻ tuổi vô danh như mình đến đó có được không nhỉ?" Tôi lo rằng mình sẽ không được phép vào nếu thiếu kiểu bàn luận nghệ thuật cao siêu hay kiến thức tiểu văn hóa mà giới trí thức hay đem ra nói.

Một kỳ thi đầu vào hoàn toàn do người viết ấy tự tưởng tượng ra, ngay trên chính đất nước mình. Nghe có quen không?

Người ở phía bên kia cánh cửa hiểu rất rõ điều đó và chỉ mong bạn đừng lo. Một chủ quán nói thẳng:

ゴールデン街って見る人によっては特別な空間に思えますが、実際はそんなことなくて普通の飲み屋さんって感じなんです。 Với một số người, Golden Gai trông như một không gian đặc biệt nào đó, nhưng thật lòng thì chẳng phải vậy đâu — nó chỉ giống một quán nhậu nhỏ bình thường thôi. Chủ một quán bar ở Golden Gai

どんなお客様でもウエルカムなので、「それでも入店する勇気」を持って欲しいですね。 Vị khách nào chúng tôi cũng chào đón, nên tôi thật lòng mong mọi người tìm thấy "can đảm để cứ thế bước vào." Chủ một quán bar ở Golden Gai

Chúng tôi cũng thấy đúng nỗi ngần ngại này trong bài viết về nỗi hồi hộp khi lần đầu vào izakaya (49% người Nhật thừa nhận điều đó), và nó gắn với một điều rộng hơn: phần lớn người Nhật thật lòng muốn gặp gỡ bạn.

Cách nhận ra một cánh cửa chào đón

Tin vui là ở Golden Gai có những dấu hiệu giúp bạn biết quán nào dễ vào. Khách quen và những người viết về nơi này đã chỉ rõ cần để ý điều gì:

一見さんOKで雰囲気的にも受け入れてくれるお店がほとんどです。（一見さんNGなところは「会員制」と書いてあります。） Hầu hết các quán đều ổn với khách lần đầu và toát ra cảm giác chào đón. (Những nơi không nhận khách lạ thì ghi "chỉ dành cho hội viên" trên đó.)

昔より丸くなったとはいえ、ゴールデン街はとっつきづらい場所が多いです。が、アットホームに迎え入れてくれるお店もいっぱいあります！ Dù đã mềm mỏng hơn so với ngày xưa, Golden Gai vẫn còn nhiều chỗ khó tiếp cận. Nhưng cũng có vô số quán đón bạn như người trong nhà vậy!

Vài dấu hiệu nên để ý, rút ra từ những ý kiến trên:

• Cửa mở sẵn là một lời mời. Quán nào muốn đón khách vãng lai thường để cửa mở sẵn.
• Biển tiếng Anh như "English OK", "Tourists Welcome" (chào đón du khách), "Golden Gai beginners welcome" (chào đón người mới đến Golden Gai) có nghĩa đúng như chữ viết. Khá nhiều quán giờ đã treo biển này.
• Giá niêm yết bên ngoài cho thấy quán đó vui lòng đón khách mới.
• "会員制" (chỉ dành cho hội viên) là tấm biển duy nhất nên bỏ qua. Đừng để bụng, những quán ấy chỉ đơn giản là phục vụ khách quen.
• Ở phía gần ga Shinjuku, thậm chí còn có một tấm bản đồ liệt kê các quán để giúp bạn chọn lựa.

Có một phép lịch sự nhỏ mà chủ quán thật sự để ý, đó là cách bạn bước qua cửa:

敷居のまたぎ方は大事。お店が混んでいてもそうでなくても、扉を開けてこちらが席を案内する前にズカズカ中に入ってくる人は横柄で印象が悪いです。扉を開けて店員さんと目が合ったり、案内してくれるまで待ってくれる人は好印象です。 Cách bạn bước qua ngưỡng cửa rất quan trọng. Dù đông khách hay không, người cứ thế xồng xộc bước vào trước khi chúng tôi mời ngồi sẽ tạo cảm giác ngạo mạn. Còn người mở cửa, bắt gặp ánh mắt nhân viên rồi chờ được mời chỗ — điều đó để lại ấn tượng rất đẹp. Chủ một quán bar ở Golden Gai

Hãy mở cửa, mỉm cười, nhìn vào mắt nhân viên và chờ một chút để được mời vào. Chỉ cần dừng lại một nhịp như vậy là đã để lại ấn tượng tốt.

Bạn có thật sự được chào đón không? Thước đo nhiệt độ

Đây là câu hỏi lớn nhất, nằm sau mọi câu hỏi khác. Trên mạng người ta bảo "chỉ dành cho dân địa phương", nên chúng tôi tìm xem chính người trong khu phố nói gì.

Trong 35 ý kiến của các chủ quán, nhân viên và khách quen về việc chào đón khách nước ngoài:

Đây là điều khiến chúng tôi bất ngờ nhất. Thay vì oán giận khách nước ngoài, nhiều chủ quán nói rằng du khách đã cứu con phố này. Một chủ quán giải thích:

ゴールデン街はオーナーが高齢で店を畳んだり客離れが起きたりで、かなりさびれていたんです。そんな状況を変えてくれたのが外国人観光客。彼らは平日も土日も関係なくお金を落としてくれる。今日までゴールデン街が存続できたのは、間違いなく彼らのおかげでしょう。 Golden Gai đã từng khá tàn lụi — các chủ quán già đi rồi đóng cửa, khách thưa dần. Thứ làm xoay chuyển tình thế chính là khách du lịch nước ngoài. Họ chi tiêu bất kể ngày thường hay cuối tuần. Không nghi ngờ gì, Golden Gai trụ được đến hôm nay là nhờ họ. Chủ một quán bar ở Golden Gai

マナーの悪い人が一部いるとはいえ、正直うちとしては助かってます。 Đúng là có vài người cư xử chưa hay — nhưng thật lòng mà nói, với quán chúng tôi, đó là một sự giúp đỡ thực sự. Chủ một quán bar ở Golden Gai

Một chủ quán mở quán bar với mục đích đón khách du lịch, trước mỗi ca làm đều nhắc từng nhân viên cùng một câu:

ボクらにとっては毎日の営業。でも彼らにとっては一生に一度あるかないかの日本旅行。 Với chúng ta thì đây chỉ là một ngày làm việc nữa. Nhưng với họ, đây là chuyến đi Nhật Bản có khi cả đời chỉ một lần. Chủ quán bar

Nhiều chủ quán cũng muốn bạn biết rằng những điều phải "làm cho đúng" ít hơn bạn lo rất nhiều:

ゴールデン街には特別なルールなんてほとんどなくて、難しく考えずに気兼ねなくお酒の席を楽しんで欲しいなって感じます。 Golden Gai thực sự chẳng có mấy quy tắc đặc biệt đâu. Tôi chỉ mong mọi người đừng nghĩ ngợi quá nhiều và cứ thoải mái thưởng thức một ly thật thư thái. Chủ một quán bar ở Golden Gai

Vậy còn 23% kia thì sao? Những ý kiến này cũng đáng nghe, vì chúng là một phần của Golden Gai hôm nay. Một số khách quen lâu năm nhớ con phố của ngày trước:

昔のゴールデン街とは変わってしまった。今は外国人が増えすぎて……。もちろん彼らもフレンドリーなんだけど、言葉が通じないことも多いし、深い付き合いにはなりませんよね。 Golden Gai đã đổi khác so với ngày xưa. Giờ người nước ngoài đông quá… Tất nhiên họ cũng thân thiện, nhưng nhiều khi không hiểu nhau được, và chẳng còn nảy nở những tình bạn khách quen sâu đậm như xưa nữa. Một khách quen ngoài 50 tuổi

Đọc kỹ lời họ, đó là nỗi nhớ những gì đã đổi thay, cảm giác mà khách quen lâu năm ở khu phố quen thuộc nào cũng có. (Chúng tôi viết về sự đổi thay ấy trong bài chuyện gì đang xảy ra với những quán bar quầy nhỏ trong khu phố ở Nhật.) Biết điều này sẽ giúp bạn đọc được không khí: trong một quán nhỏ đầy khách quen lớn tuổi đang mải trò chuyện, ngồi yên lặng hơn một chút thường được quý. Dù vậy, phần lớn trường hợp, bạn sẽ gặp đúng sự ấm áp mà con số 51% kia cho thấy.

🟡 Hiểu đúng về phí ghế ngồi

Bạn ngồi xuống, và trước khi gọi món đã phải trả vài trăm yên. Đó là phí ghế ngồi (チャージ), điều khiến người ta lo nhất khi đến Golden Gai.

Hiểu cách khoản phí này vận hành rồi thì sẽ hết lo. Trong 28 ý kiến về khoản phí này:

Vậy rốt cuộc nó là gì? Những người giải thích rõ nhất nói đơn giản thế này:

チャージとはざっくり言えばお通し代みたいなものです（でもお通しは出てこない）。入場料と言い換えてもいいかもしれません。 Phí ghế đại khái giống như tiền otoshi (món khai vị kèm bàn) — chỉ là chẳng có món nào dọn ra cả. Bạn cũng có thể gọi nó là phí vào cửa.

チャージは店によってまちまちで、だいたいがお酒一杯分くらいの価格に設定されています。 Phí ghế thì mỗi quán mỗi khác, nhưng thường được đặt khoảng bằng giá một ly đồ uống.

Theo Nippon.com, mức thường gặp là ¥500–1.000. Cứ coi đó là tiền thuê chiếc ghế của bạn trong một quán bar chỉ rộng cỡ phòng ngủ nhỏ. Một quán mười chỗ ngồi sống được là nhờ chính khoản phí này.

Cũng có người Nhật thừa nhận là hơi xót tiền:

一杯しか飲まないのにチャージとられるとなんだか損した気分。 Khi chỉ uống có một ly mà vẫn bị tính phí ghế, bạn thấy hơi như bị thiệt.

Nhưng lời trấn an thì dứt khoát hơn nhiều. Khách quen khẳng định đi khẳng định lại rằng bản thân các quán bar làm ăn sòng phẳng:

ぼったくりも絶対ありません。一杯数百円程度ですので、普通の居酒屋と同じくらいかと思います。 Tuyệt đối không có chuyện chặt chém. Một ly chỉ vài trăm yên — tôi nghĩ cũng ngang một quán izakaya bình thường thôi.

外からも空席があるのが分かるので入りやすい。しかもNo chargeとか書いてあると安心します。 Từ bên ngoài bạn cũng thấy được còn ghế trống, nên dễ bước vào. Hơn nữa khi một quán ghi "No charge" (không tính phí ghế), thật yên tâm.

Tính ra thì cũng không tốn như bạn nghĩ:

1,000円札3枚あれば3軒楽しめます！ Với ba tờ 1.000 yên, bạn có thể vui chơi ở ba quán bar khác nhau!

Vậy thì cái tiếng "chặt chém" từ đâu ra? Gần như hoàn toàn từ cò mồi, tức những người bắt chuyện với bạn trên phố rồi dẫn bạn đến một quán nào đó. Các quán bar lâu đời ở Golden Gai không phải là mối nguy:

客引きについていくとボッタクリが多いから避けた方がいい。 Đi theo cò mồi trên phố hay dẫn đến chặt chém lắm, nên tránh thì hơn.

Quy tắc đơn giản: hãy tự chọn cánh cửa của mình. Tự mình bước vào, liếc qua bảng giá niêm yết, vậy là bạn đã ở chỗ an toàn và thân thiện.

🟢 Những chiếc ghế tí hon: nhỏ mới là cái hay

Quán bar ở Golden Gai nhỏ nổi tiếng, nhỏ đến mức buồn cười: nhiều quán không rộng hơn một phòng ngủ nhỏ, chỉ vài chiếc ghế đẩu quanh một cái quầy. Người ta hay cảnh báo nhất về sự chật chội này, và cũng hiểu lầm nó nhiều nhất.

Trong 31 ý kiến về chỗ ngồi và sự chật chội:

Điều thực tế nhất cần biết là nên đi mấy người. Nippon.com và nhiều ý kiến khác đều nói:

団体客お断りの店もあるので、訪れるなら1人か2人、多くても3人程度までにとどめておいた方が無難だ。 Có những quán từ chối khách đoàn, nên nếu đến, an toàn nhất là giữ ở mức một hai người — nhiều lắm là ba.

Đây không phải chuyện kén khách. Trong một căn phòng mười chỗ, nhóm sáu người không chỉ chiếm hết chỗ mà còn làm thay đổi hẳn không khí trong quán. Nhân viên không để tâm đến số người, họ mong một vị khách biết cảm nhận không khí trong phòng:

店内が狭いこともあるので、もし隣のお客様に声をかけられて、それを無視してしまうと全体の空気が悪くなってしまうことも。 Vì quán nhỏ, nên nếu vị khách bên cạnh bắt chuyện mà bạn phớt lờ, đôi khi nó làm xấu đi cả bầu không khí của quán. Nhân viên một quán bar ở Golden Gai

Nói cách khác, ngồi sát nhau thì có một mong đợi nhỏ: cởi mở một chút với người bên cạnh. Khi bạn hòa vào, chính sự gần gũi ấy lại thành phần đẹp nhất của buổi tối. Những gì người ta kể lại ấm áp đến bất ngờ:

客が自ら立ち上がり、折りたたみ椅子を持ち出して二人分の座席を空けてくれた。 Một vị khách tự đứng dậy, lấy ra một chiếc ghế xếp và nhường chỗ cho hai chúng tôi.

おとなり同士になった常連さんと一緒に乾杯しました。 Tôi ngồi cạnh một khách quen, và chúng tôi đã cùng nâng ly chúc mừng.

名前も知らない他人だから、取り繕う必要がない。素でいられる環境が心地良い。ゴールデン街の魅力は、人の距離の近さだ。 Vì họ là những người lạ mà mình còn chẳng biết tên, nên chẳng cần phải tỏ vẻ gì cả. Được là chính mình thật dễ chịu. Sức hút của Golden Gai chính là khoảng cách gần gũi giữa con người với nhau.

Đó là điều ít ai ngờ về những chiếc ghế tí hon: ngồi chật chính là cách người ta đón bạn.

🟢 "Nhưng tôi không nói được tiếng Nhật": rào cản nhỏ nhất

Nếu có một kết quả giúp bạn bớt hẳn một nỗi lo, thì đó là kết quả này. Trong 34 ý kiến về ngôn ngữ, phần lớn đều rất ấm áp:

79% tích cực, một trong những kết quả ấm áp nhất mà chúng tôi thu được. Chủ một quán bar được nhiều người quý mến, vốn từng gần như không nói được tiếng Anh, đã tóm gọn cách nghĩ ấy:

話せないなり、コミュニケーションは人間同士なので、伝えようとすることを、互いに受け取り合うことはそんな間違わないものだと思いました。 Ngay cả khi không thực sự nói được, giao tiếp vốn chỉ là chuyện giữa người với người — khi bạn cố gắng truyền đạt điều gì đó, việc hai bên đón nhận ý của nhau hiếm khi sai lệch. Chủ một quán bar ở Golden Gai

Những nhân viên đứng quầy cũng nói y như vậy, từ chính trải nghiệm của họ:

皆さん、アクティビティのように日本人との会話を楽しんでくれます。英語が伝わらなくて怒られたことなんて一度もなく、積極的に話しかけることができました。 Mọi người đều tận hưởng việc trò chuyện với người Nhật như một phần của niềm vui. Tôi chưa từng một lần bị mắng vì tiếng Anh của mình không truyền đạt được, nên tôi có thể thoải mái bắt chuyện với mọi người. Nhân viên một quán bar ở Golden Gai

Và mọi thứ cũng ngày càng dễ dàng hơn:

英語のメニューを用意したり、「English OK」と入口に張り紙を貼ったり、簡単な英語ができるスタッフも結構増えてきました。 Ngày càng nhiều quán chuẩn bị thực đơn tiếng Anh, dán "English OK" ngay cửa, và nhân viên xoay xở được tiếng Anh đơn giản cũng tăng lên kha khá.

Khi hết từ để nói, người ta tìm cách khác:

片言でもお互いの言語を教え合ったり、折り鶴の折り方を教えてあげたり。 Dù chỉ bằng vài câu bập bõm, chúng tôi vẫn dạy nhau dăm ba chữ tiếng của nhau, hay chỉ nhau cách gấp một con hạc giấy. Chủ một quán bar ở Golden Gai

Điều này cũng giống với những gì chúng tôi thấy trong bài vì sao người Nhật chuyển sang tiếng Anh khi thấy bạn: người ta thấy ấm lòng vì bạn cố gắng, chứ không vì bạn nói đúng ngữ pháp. Một nụ cười, một câu "konnichiwa", một cái chỉ tay và một tràng cười, ở Golden Gai vậy là đủ thành một cuộc trò chuyện.

Quy tắc thật sự duy nhất: chụp ảnh

Nếu Golden Gai có một quy tắc cứng thì đó là chuyện này, và bạn nên biết trước khi giơ điện thoại lên. Những con hẻm rất có không khí, biển hiệu thì đẹp, nên ai cũng muốn chụp mọi thứ. Nhưng nhiều du khách không biết rằng các con phố của Golden Gai là tài sản tư nhân, và hiệp hội thương mại nói rất rõ về việc chụp ảnh.

Thông báo chính thức của khu phố ghi:

この街での撮影につきましては、「許可」が必要であり「有料」となっています。街の風景及び看板のアップだけでも許可が必要です。 Việc chụp ảnh trong khu phố này cần có "giấy phép" và "có thu phí". Ngay cả một bức cận cảnh khung cảnh đường phố hay tấm biển hiệu cũng cần xin phép. Hiệp hội thương mại Golden Gai Shinjuku

基本的に「各店舗」内はそのお店の許可を個別に取って下さい。カウンター内の店主やスタッフ、そしてそのお店の常連さんには敬意を払って接しましょう。 Về nguyên tắc, đối với bên trong "mỗi quán", xin hãy xin phép riêng từng quán đó. Hãy đối xử tôn trọng với chủ quán và nhân viên sau quầy, cũng như những khách quen của quán. Hiệp hội thương mại Golden Gai Shinjuku

Nghe thì có vẻ nghiêm, nhưng lý do rất dễ hiểu: người ở đây đang tận hưởng buổi tối của chính họ, họ không có mặt để làm mẫu cho ảnh của bạn. Còn khi bạn hỏi, mọi chuyện lại khác hẳn. Một nhiếp ảnh gia chụp ở Golden Gai nhiều năm kể lại:

お客さんが携帯で撮り始めたら「撮りますよ」と声をかけて「私も1枚撮っていいですか？」と少しずつ、撮れる時に撮り続けていたらあっという間に10年が経っていました。 Khi khách bắt đầu chụp bằng điện thoại, tôi sẽ mời, "Để tôi chụp cho một tấm," rồi hỏi, "Tôi cũng chụp một tấm được không?" — cứ từng chút một, chụp khi nào có thể. Mười năm trôi qua trong chớp mắt. Một nhiếp ảnh gia ở Golden Gai

新宿ゴールデン街はとにかく皆さん優しいし、安心して過ごすことができる場所だと思います。 Trên hết, mọi người ở Golden Gai Shinjuku đều tử tế — tôi nghĩ đây là nơi bạn có thể cảm thấy thật an lòng. Một nhiếp ảnh gia ở Golden Gai

Vậy nên hãy ngắm bằng mắt trước đã. Muốn chụp con phố hay một quán nào thì hãy hỏi. Chỉ cần hỏi "Tôi chụp một tấm được không?", bằng tiếng Anh hay bằng cử chỉ cũng được, tấm ảnh lẽ ra bị cấm sẽ thành một khoảnh khắc mọi người cùng vui. Đây cũng là nguyên tắc chúng tôi nói đến trong bài phép lịch sự chụp ảnh khắp Nhật Bản: hỏi trước khi chụp thì bạn sẽ nhận được nụ cười.

Nền tảng văn hóa: vì sao Golden Gai lại như vậy

Vì sao Golden Gai lại nhỏ bé, khiến người ta lo lắng và vận hành theo những quy ước bất thành văn như vậy? Có ba ý giúp giải thích gần hết.

Quán bar rộng bằng một phòng khách

Khi quán chỉ rộng bằng một phòng khách, những điều như phí ghế ngồi, việc ưu tiên nhóm nhỏ hay chuyện ngồi sát người bên cạnh đều xuất phát từ diện tích, không phải từ sự kiêu kỳ. Giữa bạn và người ngồi cạnh không còn khoảng trống nào, và người ở đây đã biến chính sự chật chội ấy thành nét duyên. Sự thân mật chính là thứ những quán này mang lại.

Ichi-go ichi-e: mỗi lần gặp chỉ có một lần

Còn nhớ người chủ quán nhắc nhân viên rằng với vị khách, đây là "chuyến đi Nhật Bản có khi cả đời chỉ một lần" không? Đó chính là ichi-go ichi-e, ý niệm rằng mỗi cuộc gặp chỉ diễn ra một lần. Vì thế mà chủ quán hồi hộp khi đón một vị khách lần đầu, khách quen sẵn lòng nhường ghế cho người mới, và một buổi tối bên chiếc quầy nhỏ lại đáng nhớ lạ thường. Cả chủ lẫn khách đều biết một buổi tối y như vậy sẽ không có lần thứ hai.

Một con phố dựa trên "thể diện" và lòng tin

Golden Gai xưa nay vận hành dựa trên các mối quan hệ nhiều hơn là quy tắc. Các chủ quán mô tả nó như một nơi của trò chuyện và sự tôn trọng lẫn nhau, nơi khách quen và người mới sẻ chia những câu chuyện qua một chiếc quầy hẹp. Vì thế "đọc không khí" quan trọng hơn mọi danh sách những điều cần nhớ, và chỉ một chút thân thiện từ bạn cũng được đón nhận nhiều hơn bạn nghĩ. Một chủ quán kỳ cựu trấn an:

外からやって来た人からすると、歌舞伎町の店よりもゴールデン街の店の方が敷居が高いという人もいるけれど、酒が好きであれば居心地の良い街だと思いますよ。 Có người từ bên ngoài đến nói rằng các quán Golden Gai có vẻ khó bước vào hơn cả các quán ở Kabukichō — nhưng nếu bạn yêu thích chuyện uống, tôi nghĩ đây là một nơi thật dễ chịu. Một chủ quán kỳ cựu ở Golden Gai

Sự chuyển dịch giữa các thế hệ

Golden Gai đang đổi thay, và điều đó thể hiện rõ khi nghe những người điều hành quán ở các thế hệ khác nhau.

Những chủ quán lớp trước, những người đã làm nên tiếng tăm của con phố, rất muốn gìn giữ nó:

ここは昔、アーティストや反体制的な人々の聖域でした。どのバーにも個性的な店主がいて、会話がはずみ創作意欲がわくような独特の雰囲気がありました。 Nơi đây từng là chốn linh thiêng của những nghệ sĩ và những con người phản kháng thể chế. Quán bar nào cũng có một ông chủ độc nhất vô nhị, và có một bầu không khí riêng biệt nơi chuyện trò tuôn chảy và cảm hứng sáng tạo bùng lên. Một chủ quán kỳ cựu, nguyên chủ tịch hiệp hội

今のゴールデン街は昭和の風情を残しているから、なるべく今のままで残したいというのが僕らの思いではあります。 Golden Gai hôm nay vẫn giữ được nét duyên thời Showa, nên tâm nguyện của chúng tôi là gìn giữ nó nguyên vẹn nhất có thể, đúng như bây giờ. Nguyên chủ tịch hiệp hội

Còn các chủ quán thế hệ trẻ thì đang mở quán với cánh cửa rộng mở, theo cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng. Chủ tịch hiệp hội hiện nay nói bằng một giọng khác hẳn:

新しい人が増えるのは素晴らしいことです。 Việc ngày càng nhiều người mới tìm đến là một điều tuyệt vời. Chủ tịch hiệp hội Golden Gai

ここでは誰も、何も決めつけたりしません。皆が余裕をもってお互いを受け入れています。 Ở đây, không ai gắn nhãn cho ai hay cho điều gì cả. Mọi người đón nhận nhau với một sự thong thả, rộng lượng. Chủ một quán bar ở Golden Gai

Những chủ quán trẻ đang phát trực tiếp trên Twitch, dựng nên những quán bar "chứa đầy những thứ tôi yêu", và xem du khách nước ngoài là tương lai chứ không phải mối đe dọa. Với bạn, điều đó có nghĩa là Golden Gai hôm nay ngày càng là nơi mong có người mở cửa bước vào. Nỗi hoài niệm là thật và đáng trân trọng, tinh thần cởi mở của thế hệ mới cũng vậy. Cả hai đều là Golden Gai mà bạn sẽ gặp hôm nay.

Mẹo thực tế cho đêm Golden Gai đầu tiên của bạn

Vài điều cần nhớ, rút ra từ những gì đã nói ở trên:

1. Đi 1–3 người. Quán tí hon thường từ chối nhóm đông, đơn giản vì không đủ chỗ. Đi một mình thì rất được chào đón.
2. Để ý cánh cửa. Cửa mở, có biển "English OK" hay "beginners welcome", có giá niêm yết: cứ vào. Có chữ "会員制" (chỉ dành cho hội viên): quán của khách quen, nên chọn quán khác.
3. Bước qua ngưỡng cửa nhẹ nhàng. Mở cửa, bắt gặp ánh mắt nhân viên, và chờ một nhịp để được mời chỗ. Chỉ dừng lại một chút như vậy thôi là đã để lại ấn tượng tốt.
4. Chuẩn bị sẵn tiền phí ghế (¥500–1.000). Đây là tiền ghế ngồi trong một quán bar tí hon, không phải trò lừa. Hãy xem giá niêm yết bên ngoài nếu muốn chắc chắn.
5. Tự chọn quán, đừng bao giờ đi theo cò mồi. Bản thân các quán bar đều sòng phẳng; những kẻ kéo bạn từ ngoài phố mới là rủi ro thật sự.
6. Đừng lo về tiếng Nhật. Một nụ cười và một câu "konnichiwa" là quá đủ. Nhiều quán giờ đã có thực đơn tiếng Anh.
7. Hỏi trước khi chụp ảnh. Các con phố là tài sản tư nhân và quy tắc này là thật, nhưng chỉ cần hỏi "Tôi chụp một tấm được không?" là một lời từ chối có thể thành cái gật đầu kèm nụ cười.
8. Hãy cởi mở với người ngồi cạnh. Trong một căn phòng nhỏ thế này, chút thân thiện chính là phép lịch sự quan trọng nhất. Những khoảnh khắc thú vị nhất cũng bắt đầu từ đó.

Nếu có gì chưa ổn, như vào nhầm quán, không đọc được thực đơn hay không chắc về hóa đơn, cứ hỏi là được. Người đứng sau những chiếc quầy này đã đón biết bao vị khách lần đầu còn hồi hộp suốt mấy chục năm, và họ nhận ra ngay ai đang cố gắng. Bạn đang cố gắng đấy. Rồi sẽ ổn thôi. Nếu tối nay còn thời gian, Golden Gai là điểm cuối của một đêm dạo Shinjuku: ngắm hoàng hôn từ đài quan sát Tòa thị chính Tokyo, đi qua làn khói xiên nướng ở Omoide Yokochō và ánh đèn neon Kabukichō, rồi dừng chân ở những con hẻm yên ả, gần gũi này.

Thêm những góc nhìn từ người Nhật

Nếu bài viết này có ích, các bài dưới đây sẽ kể thêm về chuyện ăn uống ở Nhật, nơi Golden Gai cũng là một phần:

• Lần đầu vào izakaya của bạn : Cách bước vào một quán nhậu Nhật Bản nói chung, từ tấm noren, món otoshi, cách gọi nhân viên, đến chuyện vì sao ngay cả người Nhật cũng hồi hộp trước cửa.
• Ở Nhật có nhất thiết phải uống rượu không? : Câu trả lời là không. Người Nhật thật sự nghĩ gì khi bạn gọi trà ô long thay vì bia.
• Vì sao người Nhật chuyển sang tiếng Anh : Một phản xạ xuất phát từ ý tốt, và vì sao tiếng Nhật của bạn vẫn được trân trọng.
• Phép lịch sự chụp ảnh ở Nhật Bản : Khi nào giơ máy ảnh lên sẽ được đáp lại bằng nụ cười, và khi nào thì không.
• Người Nhật có thân thiện không? : Hơn 400 ý kiến về câu hỏi nằm sau mọi cánh cửa trong bài viết này.

Hãy chia sẻ trải nghiệm của bạn

Bạn đã mở một trong những cánh cửa tí hon ở Golden Gai chưa, hay vẫn đang lấy hết can đảm? Có người lạ nào từng nâng ly với bạn, chủ quán nào từng chăm lo cho bạn, hay khoản phí nào từng làm bạn bất ngờ không? Chúng tôi rất muốn nghe câu chuyện ấy. Câu chuyện của bạn giúp bắc một nhịp cầu giữa các nền văn hóa, và biết đâu sẽ xuất hiện trong bài viết tiếp theo của chúng tôi.

Chia sẻ trải nghiệm của bạn trên Voice Box →