Lá đỏ mùa thu ở Nhật Bản: người dân địa phương thật sự nghĩ gì khi bạn đến ngắm koyo
Những điều bạn sẽ biết qua bài viết này:
- 242 người Nhật đã nói gì về mùa lá đỏ (koyo): đám đông, chuyện chụp ảnh, và cảm nghĩ của họ khi bạn đến
- Vì sao những điểm nổi tiếng đông đến ngộp thở, và vì sao chính người dân địa phương cũng thấy mệt vì điều đó
- Những cách ngắm lá nhẹ nhàng giúp bạn được người Nhật đón tiếp ấm áp
Nếu bạn đang mơ về mùa lá đỏ ở Nhật nhưng lại lo những điểm nổi tiếng sẽ chật kín người đến ngộp thở, thì cứ hít một hơi thật sâu nhé. Bạn sẽ ổn thôi, và có rất nhiều người cũng lo giống bạn.
Chúng tôi đã thu thập 242 ý kiến của người Nhật trên các diễn đàn hỏi đáp, mạng xã hội, blog du lịch và phần bình luận video về chuyện mùa koyo (ngắm lá đỏ mùa thu) ngoài thực tế ra sao. Nói thẳng thì đám đông là có thật, và chính người dân địa phương cũng mệt vì nó. Nhưng người Nhật cũng thật lòng quý những vị khách đến cùng ngắm sắc lá. Hiểu được cả hai điều đó, bạn sẽ tận hưởng mùa thu trọn vẹn hơn nhiều.
Người Nhật có khó chịu khi du khách đến ngắm lá đỏ không? Chúng tôi đã đọc bài viết của 242 người Nhật. Phần lớn đều chào đón bạn. Chỉ khoảng một phần tư thật sự thấy mệt mỏi vì du khách, và sự mệt mỏi đó là do đám đông chứ không phải do bạn. Người dân địa phương cũng mệt vì những điểm nổi tiếng y như bạn, và cách họ xoay xở thì bạn cũng làm được: đi sớm.
Trong số những người viết về đám đông, 51% nói rằng đám đông thật sự khiến họ kiệt sức , kể cả những người dân địa phương đã tránh hẳn các điểm nổi tiếng. Họ bực vì lượng người quá đông, chứ không phải vì du khách nước ngoài. Không chỉ mình bạn thấy quá tải đâu.
Hướng dẫn nhanh
| Tại một điểm ngắm koyo | Người Nhật đã nói gì | |
|---|---|---|
| 🟡 Nên biết | Đám đông | Một nửa số ý kiến về đám đông cho biết chính họ cũng kiệt sức. Người địa phương thường chọn ngày thường, sáng sớm, hoặc những góc vắng hơn của một khu nổi tiếng. |
| 🟢 Cứ thư giãn | Chụp ảnh | Cách cư xử được quý là "chụp một kiểu, rồi nhường chỗ." Ai cũng muốn chụp cùng một góc lá phong đỏ ấy, nên người biết nhường sẽ được mọi người quý. |
| 🟢 Bạn được chào đón | Đến với tư cách du khách | Phần lớn vui vì bạn đến. Nhiều người thấy sắc lá đẹp nhất khi được ngắm cùng người khác. Những lời phàn nàn thật lòng là về tình trạng quá tải du lịch, không phải về bạn. |
| 🟢 Một sự tử tế nhỏ | Chính những chiếc lá | Hãy ngắm, đừng hái. Nhặt một chiếc lá đã rụng về ngắm thì chẳng sao, còn bẻ cành từ cây đang sống thì người ta buồn lắm. |
Điều cần nhớ nhất: Người Nhật đón khách mùa thu nồng hậu hơn nhiều so với ấn tượng từ những bức ảnh chen chúc. Hãy đi sớm, nhường nhau những chỗ đẹp nhất, để cây cối nguyên vẹn như lúc bạn đến, và bạn sẽ thấy một mặt khác của koyo mà sách hướng dẫn du lịch hiếm khi nhắc tới.
Chúng tôi thu thập những ý kiến này như thế nào
Chúng tôi đã thu thập 242 ý kiến bằng tiếng Nhật xoay quanh năm câu hỏi về mùa lá đỏ: cách xoay xở với đám đông (53), chia sẻ chỗ chụp ảnh (51), người dân địa phương cảm thấy thế nào về du khách đến ngắm koyo (45), những phép ứng xử nhỏ với chính những chiếc lá (52), và thái độ khác nhau ra sao theo từng thế hệ (41). Chúng tôi gom chúng từ các trang hỏi đáp công khai của Nhật, diễn đàn, bài đăng mạng xã hội, blog du lịch và phần bình luận video.
Một lưu ý nhỏ: Đây không phải khảo sát khoa học có đối chứng. Đây là những điều người Nhật tự viết ra trên các nền tảng công khai. Chưa có cẩm nang mùa thu nào bằng tiếng Anh gom được ngần ấy góc nhìn của người Nhật về cảm giác thực tế của mùa này, và chúng tôi nghĩ điều đó đáng để chia sẻ.
Nhiệt kế cảm xúc
Trước chuyến đi mùa thu, ai cũng có vài thắc mắc trong lòng: Liệu đến nơi có chỉ thấy toàn người là người? Chụp ảnh có bị coi là bất lịch sự không? Người dân ở đó có thật sự muốn mình đến không? Cùng xem người Nhật đã nói gì, bắt đầu từ nỗi lo lớn nhất.
🟡 Đám đông
Nói thật thì đúng là những điểm nổi tiếng đông đến ngộp thở. Nhưng bạn cứ yên tâm, người Nhật cũng thấy y như vậy.
Trong 53 ý kiến về đám đông mùa thu, một nửa cho biết họ thật sự kiệt sức vì nó.
Cảm giác này được nhắc đi nhắc lại, và đọc lên lại thấy nhẹ lòng:
木々を見に行ったのか、人を見に行ったのかわからないときがありました。 Có lúc tôi không phân biệt nổi mình đến để ngắm cây hay đến để ngắm người nữa.
紅葉トップシーズンの中、人人人人…にモミクチャにされながらも、一目通天橋から眺めようと朝から頑張ってきました。まぁある程度は覚悟の上ではありましたが、まさかここまでとは… Giữa mùa lá đỏ cao điểm, bị xô đẩy trong một biển người, người, người, tôi cố gắng từ sáng sớm chỉ để được ngắm một lần từ cầu Tsutenkyo. Tôi đã chuẩn bị tinh thần rồi, nhưng chưa bao giờ ngờ nó lại tệ đến mức này.
Đó là cảnh trên cầu Tsutenkyo ở Tofuku-ji, ngôi chùa ở Kyoto có thung lũng lá phong đông khách nhất mùa thu.
Người dân địa phương không chỉ than phiền. Nhiều người đã bỏ hẳn những điểm nổi tiếng. Một người sống gần núi Takao, một trong những điểm ngắm lá đỏ đông nhất ở ngoại ô Tokyo, kể:
地元八王子では、激混みの高尾山は嫌と言って紅葉シーズンには行かない人が多い。わたしもその1人だった。 Ở quê tôi, Hachioji, nhiều người nói họ ghét cảnh núi Takao chật cứng và không đi vào mùa lá đỏ. Tôi cũng từng là một trong số đó.
Vậy nên nếu thấy đám đông quá sức mình, bạn chẳng làm gì sai cả, và cũng có rất nhiều người thấy như bạn. Tin vui là người sống ở đây đã có cách xoay xở từ lâu.
Bí kíp của người địa phương rất đơn giản: đi vào ngày thường, đến sớm (hoặc đến vào giờ cuối trước khi đợt thắp đèn buổi tối kết thúc), và chọn những góc vắng hơn trong một khu nổi tiếng thay vì đúng cái điểm ai cũng chụp. Một người từng đi Kyoto kể rằng ngay cả mùa cao điểm, lối đi trong một ngôi chùa hơi khuất vẫn yên ả và đẹp, trong khi cổng chính thì hỗn loạn. Một người khác nhận ra tuyến tàu điện địa phương vào Arashiyama gần như vắng tanh, dù hôm đó là cuối tuần đông nghẹt. Lá vẫn đẹp như thế, nhưng trải nghiệm thì khác hẳn. Một số buổi tối mùa thu đẹp nhất lại ở những nơi cách xa cảnh chen chúc của Kyoto. Chẳng hạn, khu vườn dạo bộ kiểu daimyo vườn Ritsurin ở Takamatsu chỉ thắp đèn cho những cây phong vài đêm mỗi tháng Mười Một, ở một góc yên tĩnh của Shikoku hiếm khi đông người. Gần Kyoto hơn, ở thung lũng núi Kibune, cách chọn này cũng đúng: những người ra về hài lòng là những người đến vì cung đường đi bộ từ Kurama sang Kibune và sắc lá đang chuyển màu, chứ không vì một điểm nhấn duy nhất. Khi đèn lá phong tắt vào cuối mùa, cách đi này vẫn dùng được cho mùa đông. Bài viết về đèn trang trí mùa đông tổng hợp ý kiến của người Nhật về độ đông, cái lạnh, nên đi cùng ai và cách chụp ảnh cho đẹp.
Chọn lúc đi cũng quan trọng. Muốn biết tháng nào lá chuyển màu và tuần nào bớt đông, hãy xem thời điểm tốt nhất để đến Nhật. Còn nếu muốn hiểu vì sao nhiều người dồn về cùng vài nơi như vậy, hãy đọc bài Nhật Bản có quá tải du lịch không? để thấy bức tranh rộng hơn.
💡 Điều người Nhật muốn bạn biết
Một nửa số người viết về đám đông cũng thấy kiệt sức, có người còn tránh hẳn những điểm nổi tiếng. Họ bực vì lượng người, không phải vì bạn. Đi sớm một chút, bạn sẽ thấy một nước Nhật khác hẳn.
🟢 Chỗ chụp ảnh
Ai cũng muốn chụp cùng một kiểu ảnh với lá phong đỏ. Quy tắc ngầm mà ai cũng quý là: chụp xong thì nhường chỗ.
Trong 51 ý kiến về chuyện nhường chỗ chụp ảnh, điều được nhắc nhiều nhất, cũng là điều ấm áp nhất, là tinh thần thay phiên nhau.
Những người mê chụp ảnh ở Nhật kể về một quy tắc bất thành văn rất đẹp, và làm theo cũng dễ:
三脚禁止になった人口の多い撮影現場では、数枚撮った後に交代、さらに撮りたい人は一番後ろに並んで再度待つ、という形になっています。こうすることで全員に平等に撮影するチャンスが訪れます。 Ở những chỗ đông người, mọi chuyện diễn ra thế này: chụp vài kiểu, rồi đổi chỗ; nếu muốn chụp thêm, hãy xếp hàng phía sau và chờ lại. Như vậy ai cũng có cơ hội công bằng.
私は記念写真を撮っておられる方がいたら撮り終わるまで待ってあげるし、自分が撮っている時は「どうぞ通ってください」と譲ります。その方がお互い気持ちがいいし、構図をゆっくり考えられるので。 Nếu có ai đang chụp ảnh, tôi sẽ chờ cho họ chụp xong, và khi tôi đang chụp thì tôi nói "mời anh chị cứ đi qua." Như vậy cả hai bên đều thấy dễ chịu hơn.
Người ta cũng tử tế với nhau theo cả hai chiều. Một người chụp ảnh nhớ lại hồi mới tập chụp còn lúng túng thì được một người lạ vẫy tay mời vào chỗ:
途方に暮れていると、優しい方が「はやく撮らないといいシーンが逃げちゃうよ、ここに入っていいから」と声をかけてくれました。この親切丁寧な対応が、その後の自分の撮影中の行動に大きな影響を与えてくれました。 Khi tôi đứng đó không biết làm gì, một người tử tế nói: "Chụp nhanh đi, không thì cảnh đẹp trôi mất đấy — vào đây đi cũng được." Cử chỉ ân cần ấy đã thay đổi cách tôi cư xử khi chụp ảnh kể từ đó.
Thú vị là những người mê chụp ảnh ở Nhật biết rất rõ "luật lệ" của họ có thể trông khá buồn cười trong mắt người khác. Như một người đã viết, cả khái niệm "điểm chụp ảnh" thật ra chỉ là lý lẽ của dân chơi máy ảnh, còn người bình thường đến ngắm lá thì chẳng cần bận tâm chút nào.
Vậy nên cứ tự nhiên chụp tấm ảnh với những cây phong đỏ rực đến khó tin ấy. Chụp một kiểu, mỉm cười, rồi lùi lại để người sau chụp. Chỉ cần vậy là đủ lịch sự rồi. (Để biết những phép lịch sự chung khi chụp ảnh người và cảnh ở Nhật, hãy xem phép chụp ảnh tại điểm du lịch.)
🟢 Người dân địa phương cảm thấy thế nào khi bạn đến
Bạn đang tự hỏi liệu người Nhật có thầm mong du khách đừng đến ngắm lá nữa không? Phần lớn thật sự vui vì bạn đến, và nhiều người nói sắc lá đẹp hơn khi có người cùng ngắm.
Trong 45 ý kiến về chuyện du khách nước ngoài đến ngắm koyo, có đủ cả: người thật lòng vui mừng, người thấy chuyện đó bình thường, và cả người còn chút phân vân.
Không khó để bắt gặp những lời ấm áp, và chúng thường rất cụ thể:
外国人の方が前に黄色い紅葉はあるけど赤はないって日本の紅葉に感動してたな。 Có lần một du khách nước ngoài xúc động trước mùa thu Nhật Bản, người ấy bảo ở nước mình có lá vàng nhưng không có lá đỏ như thế này.
海外の富裕層様、来ていただいてほんとありがとう。楽しんでくれてるならいいです。 Các vị khách từ nước ngoài ơi — cảm ơn rất nhiều vì đã đến. Chỉ cần các bạn vui là được rồi.
Có một điều thú vị: nghe du khách trầm trồ trước lá phong Nhật Bản, người dân địa phương lại càng quý mùa thu của mình hơn. Một blogger kể rằng khi nghe người nước ngoài ngạc nhiên vì lá thu ở đây "nhiều màu" quá, người ấy mới nhận ra khung cảnh itsu-mo-no (thường ngày) ngoài cửa sổ hóa ra rất đặc biệt:
海外の紅葉に触れたことのないワタシは、「イッツ カラフル」な紅葉は日本独特の光景らしいことを初めて知った。 Chưa từng thấy lá thu ở nước ngoài, lần đầu tiên tôi mới biết rằng mùa thu "it's colorful" của chúng tôi hóa ra là một cảnh tượng riêng có của Nhật Bản.
Còn những ý kiến thẳng thắn, nhiều trăn trở hơn thì sao? Chúng cũng đáng nghe, vì chúng không như điều bạn lo. Người ta nói về cảnh chen chúc, về giá cả, về một thành phố đang quá tải vì chính sự nổi tiếng của mình. Một người đã nói lên cảm giác ấy rất trọn vẹn:
私自身も海外旅行が好きなので、もう日本に来ないで欲しいとは全く思いませんが、少なくともその国のマナーや習慣などを調べて訪れるべきかなぁと思っています。 Bản thân tôi cũng thích du lịch nước ngoài, nên tôi hoàn toàn không nghĩ "đừng đến Nhật nữa" — tôi chỉ nghĩ mọi người nên tìm hiểu về phép tắc và phong tục của đất nước đó trước khi đến thăm.
Hai bên gặp nhau ở đúng điểm này. Người Nhật thật lòng chào đón bạn, và điều họ mong đổi lại rất nhỏ: bạn đến với một chút tò mò về cách mọi người ở đây sinh hoạt. (Nếu muốn biết nơi nào ở Nhật đón khách nồng hậu nhất, hãy xem bài nơi bạn được chào đón nhất.)
💡 Điều người Nhật muốn bạn biết
Người Nhật thật lòng chào đón bạn. Những lời phàn nàn là về tình trạng quá tải du lịch, không phải về bạn, và ngay cả những người phàn nàn cũng vẫn mời bạn đến: cứ đến, chỉ cần mang theo một chút tò mò về cách mọi người ở đây sinh hoạt.
🟢 Chính những chiếc lá
Một sự tử tế nhỏ mà người dân địa phương để ý: hãy ngắm lá, đừng hái lá. Cầm một chiếc lá đã rụng trên tay thì chẳng sao. Còn bẻ lá từ cây đang sống thì khiến họ đau lòng.
Trong 52 ý kiến về cách đối xử với lá và cây, phần lớn đều nhẹ nhàng: cứ ngắm thôi, và để chúng nguyên vẹn.
Lời nhắn nhủ nhẹ nhàng chứ không trách mắng. Người ta không nói "đừng", mà nói "hãy ngắm bằng mắt thôi":
紅葉している木の枝を折ったり、葉をちぎりとって自然の木々を傷つけてはいけないというのは当然のこと。どれだけきれいでも、目で見て楽しもう。 Dĩ nhiên là bạn không nên bẻ cành hay ngắt lá làm tổn thương cây. Dù có đẹp đến đâu, hãy thưởng thức nó bằng đôi mắt.
Còn đây là phần vui: nhặt một chiếc lá đã rụng không những không sao, mà còn là một thú vui nhỏ được nhiều người yêu thích. Có người ép lá vào sách, có người giơ lá lên soi nắng, rồi giữ suốt cả năm:
ドライブに出かけた先々で「あ、綺麗だな」と思った落ち葉。そっと拾って、長く保存できる押し葉にしては？ Chiếc lá rụng đã khiến bạn thầm nghĩ "ồ, đẹp quá" — sao bạn không nhẹ nhàng nhặt nó lên và ép lại để giữ?
枯れ葉を通過した太陽の光によって美しい葉脈をはっきりと見ることができ、うれしくなって何枚も何枚も太陽にかざし、美しい葉脈を見ながら写真を撮りました。 Qua một chiếc lá khô, ánh nắng làm hiện rõ những đường gân lá đẹp đến mức, đầy thích thú, tôi đã giơ hết chiếc lá này đến chiếc lá khác lên trước ánh mặt trời và chụp ảnh chúng.
Cách người ta nói về những chiếc lá rất dịu dàng, và qua đó có thể hiểu được nhiều điều về văn hóa Nhật. Một chủ nhà trọ viết về chuyện một cành lớn của cây phong trong sân bị gãy. Người ấy không bực mình mà buồn như mất đi một điều thân thuộc, vì đã yêu cành cây ấy từ lúc lá còn xanh non mùa xuân. Cảm giác rằng ngay cả một chiếc lá rụng cũng khiến ta chạnh lòng đôi chút chính là cốt lõi của tất cả.
Cách ứng xử này cũng có cơ sở chính thức. Bộ Môi trường Nhật Bản đề nghị du khách ở các vườn quốc gia đừng hái cây cỏ hay mang đồ vật về, để người đến sau cũng được ngắm cùng một khung cảnh. Ở những khu vực được bảo vệ nghiêm ngặt nhất, việc hái cây cỏ bị pháp luật hạn chế. Nhưng hiếm khi bạn phải nghĩ đến luật: khi thấy sắc lá ấy quý giá thế nào với những người xung quanh, bạn sẽ tự nhiên muốn để chúng nguyên như cũ. (Nhiều điểm ngắm lá đẹp nhất là chùa và đền. Để biết những phép lịch sự khi viếng những nơi này, hãy xem viếng thăm chùa và đền.)
💬 What do you think?
Japanese readers: How do you feel about this?Visitors: Have you experienced this in Japan?
Share your voice →
Điều bất ngờ về các thế hệ
Cả ở Nhật lẫn ở nước ngoài, nhiều người vẫn nghĩ rằng giới trẻ dán mắt vào điện thoại mới là những người cư xử tệ ở các danh thắng, còn người lớn tuổi thì biết thưởng ngoạn cảnh đẹp. Nhưng khi chúng tôi xem người Nhật ở các độ tuổi khác nhau nói gì về koyo, kết quả lại hoàn toàn ngược lại.
Trước hết, thích ngắm cảnh chẳng phải chuyện riêng của "người già". Nhiều người trẻ đã phản bác định kiến đó:
年取ると花とか紅葉好きって言ってますが、小学生の時から好きだったんだよな。 Người ta nói càng lớn tuổi mới càng thích hoa với lá đỏ, nhưng tôi đã yêu chúng từ hồi tiểu học rồi mà.
綺麗なものを見ると誰もが嬉しい気持ちになります。これは当たり前のこと。…桜や紅葉が好きと言うことは何も年寄りではない、人間としての本来の姿。 Ai nhìn thấy điều gì đẹp đẽ cũng thấy vui — đó là chuyện hiển nhiên. … Yêu hoa anh đào hay lá đỏ chẳng phải chuyện của người già; đó chỉ đơn giản là bản chất con người.
Còn với chuyện nhạy cảm là phép lịch sự khi chụp ảnh, các ý kiến thật sự bất ngờ. Trong một chủ đề thảo luận, có người trách "giới trẻ" chụp ảnh thiếu ý tứ, nhưng phần lớn người trả lời lại không đồng tình. Nhiều người nói những người chen lấn nhất mà họ từng gặp là người chụp ảnh lớn tuổi, chứ không phải người trẻ:
ただ若者だけではありません。最近は猫も杓子もカメラを持つ時代です。私の周囲では若者よりお年を召した方のほうが多いですよ。いずれにせよマナーを守り周りを気遣う人の方が多いです。 Không chỉ riêng người trẻ đâu. Thời nay thì ai ai cũng có máy ảnh. Quanh tôi, tôi thấy người lớn tuổi làm vậy nhiều hơn người trẻ. Dù sao đi nữa, những người giữ phép tắc và để ý đến xung quanh vẫn là số đông.
Những ý kiến sâu sắc nhất đều đi đến một kết luận: chuyện này vốn chẳng liên quan đến tuổi tác.
若者とか年寄りという括りじゃなくて、マナーのなってない家庭で育った人が全世代に居るだけじゃないですか？若いころ桜の枝を引っ張ってた人が年を取って人を押しのけたりするだけ。 Không phải chuyện trẻ với già — chẳng phải đơn giản là ở thế hệ nào cũng có những người lớn lên mà không được dạy phép tắc sao? Người hồi trẻ giật cành anh đào thì lớn lên sẽ thành kẻ chen lấn người khác mà thôi.
Nghe vậy cũng nhẹ lòng: bạn không cần lo mình thuộc "kiểu" du khách nào. Ở thế hệ nào cũng vậy, người Nhật quý những ai chịu để ý một chút đến người xung quanh. Chỉ vậy thôi.
💡 Điều lật ngược định kiến
Định kiến rằng chỉ người trẻ mới cư xử tệ ở các danh thắng không đứng vững. Người Nhật nhắc đi nhắc lại một điều: chuyện này không nằm ở tuổi tác, mà ở chỗ mỗi người có để ý đến người xung quanh hay không.
Vì sao người Nhật yêu lá đỏ đến vậy
Muốn hiểu vì sao mùa thu ở Nhật lại gợi nhiều cảm xúc đến vậy, bạn nên biết rằng koyo-gari (nghĩa đen là "săn lá đỏ mùa thu") không phải trào lưu du lịch mới đây. Thú vui này đã có hơn một nghìn năm.
Theo Tổ chức Du lịch Quốc gia Nhật Bản, tập tục này khởi đầu trong giới quý tộc cung đình thời Heian ở Kyoto vào thế kỷ thứ 8. Vì trong vườn nhà không có cây đổi màu lá, các vị quý tộc này đã lên tận núi để ngắm lá, rồi soạn nhạc, làm thơ giữa khung cảnh sắc lá. Những ghi chép về điều này có trong tuyển tập thơ Kokin Wakashū và Truyện kể Genji. Đến giữa thế kỷ 18, thú vui vốn dành cho giới thượng lưu đã lan đến dân thường và trở thành phong tục theo mùa như ngày nay.
Sâu hơn nữa là một cảm thức mà người Nhật gọi là mono no aware: nỗi trân quý man mác dành cho mọi vật, chính vì chúng không tồn tại mãi. Lá đỏ mùa thu thể hiện rõ nhất điều đó: lúc rực rỡ nhất cũng là lúc lá bắt đầu rụng. Yêu koyo một phần là yêu cái khoảnh khắc sắp tàn ấy. Vì vậy một chiếc lá rụng cũng có thể gợi nhiều cảm xúc như cả một sườn đồi đỏ rực.
Đằng sau chất thơ ấy còn có lời giải thích khoa học rất thú vị. Lá chuyển màu chủ yếu là do nhiệt độ: lá bắt đầu đổi màu khi nhiệt độ thấp nhất trong ngày xuống dưới khoảng 8°C và đậm dần khi xuống quanh 5–6°C, nhất là khi ngày và đêm chênh nhiệt nhiều và có nhiều nắng. Khi trời lạnh dần, chất diệp lục xanh trong lá bị phân hủy, lá tạo thêm sắc tố đỏ (anthocyanin), còn sắc tố vàng (carotenoid) thì lộ ra. Vì vậy cùng một cây phong có thể vừa đỏ thẫm, vừa màu hổ phách, vừa vàng óng. Cơ quan Khí tượng Nhật Bản còn ghi nhận "ngày lá phong đổi màu" tại các trạm quan trắc trên cả nước, và đó là cơ sở để theo dõi "mặt trận koyo" lan dần mỗi mùa thu. Trên một ngọn núi thiêng như sườn núi Yoshino, bạn có thể thấy sắc lá ấy lan dần xuống chân núi theo từng ngày.
Nhật Bản cũng có rất nhiều loài phong: theo Viện Nghiên cứu Lâm nghiệp và Lâm sản, nước này có khoảng 26 loài phong bản địa. Châu Á là trung tâm đa dạng của chi phong trên thế giới: khoảng 80% số loài phong có nguồn gốc ở châu Á, và chi này được cho là đã hình thành, phân hóa tại đây trước khi lan sang châu Âu và Bắc Mỹ. Đó cũng là một lý do khiến một sườn đồi ở Nhật có thể cùng lúc mang nhiều sắc độ đến vậy.
Vậy làm sao để có một mùa thu tuyệt nhất ở Nhật?
Gói gọn lại thì rất đơn giản:
- Đi sớm, hoặc chọn những góc vắng hơn. Sáng ngày thường và những góc yên tĩnh của các khu nổi tiếng vẫn có lá đẹp mà không phải chen chúc. Người địa phương cũng làm đúng như vậy.
- Chụp xong thì nhường chỗ. Chụp một tấm với những cây phong đỏ ấy, mỉm cười, rồi lùi lại một bước. Phép lịch sự chỉ có vậy.
- Để lá lại trên cây. Cứ ngắm lá ngay trên cành. Nếu thấy một chiếc lá rụng thật đẹp, bạn cứ nhặt lên, ép vào một cuốn sách. Đó là một niềm vui nhỏ.
- Hãy đến với một chút tò mò. Ngay cả những người địa phương mệt mỏi nhất cũng chỉ mong bạn quan tâm một chút đến cách mọi người ở đây sinh hoạt. Mà điều đó thì bạn đã có rồi, bằng chứng là bạn đã đọc đến tận đây.
Làm được những điều này, bạn không chỉ ngắm mùa thu Nhật Bản mà còn cảm nhận được sự dịu dàng đã có từ nghìn năm trước ẩn sau nó. Và bạn sẽ là kiểu du khách mà người Nhật luôn vui lòng chào đón.
Bạn vẫn đang phân vân nên dành một ngày mùa thu ở đâu? Chúng tôi cũng đã tổng hợp ý kiến của người Nhật về hai điểm đông khách nhất mùa này: Kiyomizu-dera và Nikko.
Chia sẻ trải nghiệm của bạn
Bạn đã từng đứng dưới một cây phong đỏ rực ở Nhật, hay đang lên kế hoạch cho chuyến đi? Kể cho chúng tôi nghe nhé. Câu chuyện của bạn có thể được thêm vào bài viết này như một góc nhìn mới, giúp người đọc ở những nền văn hóa khác nhau hiểu nhau hơn.
Chia sẻ trải nghiệm của bạn trên Voice Box →
Thêm góc nhìn từ người Nhật
Muốn tìm hiểu thêm về những khía cạnh khác của chuyến đi Nhật? Các bài viết dưới đây tổng hợp suy nghĩ thật của người Nhật từ hàng trăm ý kiến.
- Thời điểm tốt nhất để đến Nhật: từng tháng một, khi nào lá đẹp nhất, khi nào bớt đông, và đi vào lúc nào thì được đón tiếp ra sao.
- Nhật Bản có quá tải du lịch không?: bức tranh rộng hơn đằng sau cảnh chen chúc mùa thu, và Nhật Bản đang làm gì để giải quyết.
- Phép chụp ảnh tại điểm du lịch: những phép lịch sự khi chụp ảnh người và cảnh ở Nhật.
Nguồn
Dữ liệu nghiên cứu gốc
Dữ liệu nghiên cứu của WMJS về lá đỏ mùa thu (koyo): 242 ý kiến bằng tiếng Nhật, thu thập vào tháng 6 năm 2026:
- Xoay xở với đám đông: 53 ý kiến
- Nhường chỗ chụp ảnh: 51 ý kiến
- Người dân địa phương cảm thấy thế nào về du khách: 45 ý kiến
- Cách ứng xử với lá và cây: 52 ý kiến
- Thái độ theo từng thế hệ: 41 ý kiến
Nguồn dữ kiện (Tier 1–2)
- Tổ chức Du lịch Quốc gia Nhật Bản — lịch sử và văn hóa của koyo (nguồn gốc thời Heian, Kokin Wakashū / Truyện kể Genji, sự lan rộng thời Edo): https://www.japan.travel/en/au/experience/autumn-leaves/history-culture-koyo/
- Nippon.com — mono no aware và sự trân quý của người Nhật đối với sự vô thường: https://www.nippon.com/en/japan-topics/c14021/
- Cơ quan Khí tượng Nhật Bản — quan trắc mùa sinh học, bao gồm ngày phong chuyển màu: https://www.data.jma.go.jp/sakura/data/index.html
- Tỉnh Fukuoka (Đa dạng sinh học) — khoa học về sắc lá mùa thu (ngưỡng 8°C; diệp lục, anthocyanin, carotenoid): https://biodiversity.pref.fukuoka.lg.jp/futsushu/zatsugakustory/autumn_leaves.html
- Hiệp hội Thời tiết Nhật Bản (tenki.jp) — nhiệt độ và sự chuyển màu của lá: https://tenki.jp/forecaster/deskpart/2022/11/04/20344.html
- Viện Nghiên cứu Lâm nghiệp và Lâm sản — số lượng loài phong bản địa ở Nhật Bản: https://www.ffpri.go.jp/tmk/midokoro/tanhou/4april/kaedetokuchou.html
- Scientific Reports (Nature) — châu Á là trung tâm đa dạng của chi phong (Acer); băng hà kỷ Pleistocene và sự sinh tồn của các loài: https://www.nature.com/articles/s41598-020-78145-0
- Bộ Môi trường — phép ứng xử trong vườn quốc gia (không hái cây cỏ hay mang đồ vật về): https://www.env.go.jp/nature/nationalparks/about/manner/
- Bộ Môi trường — sự bảo vệ pháp lý đối với các loài thực vật được chỉ định trong vườn quốc gia và công viên bán quốc gia: https://www.env.go.jp/nature/np/plant_prot/index.html
Nguồn thu thập ý kiến
Dưới đây là những nơi người Nhật đã chia sẻ suy nghĩ của mình về mùa lá đỏ. Chúng không được trích dẫn như những nguồn dữ kiện có thẩm quyền, mà là nguồn gốc của những ý kiến trong bài viết này.
- Các trang hỏi đáp công khai của Nhật, diễn đàn, bài đăng mạng xã hội, blog cá nhân và du lịch, cùng phần bình luận video — những ý kiến trực tiếp về đám đông mùa thu, phép tắc chỗ chụp ảnh, cảm nhận của người dân địa phương về du khách, thái độ theo từng thế hệ, và phép ứng xử với chính những chiếc lá
- https://kyotopoi.net/bad-autumnleaves/
- https://4travel.jp/travelogue/11804613
- https://massa0216.blog.fc2.com/blog-entry-134.html
- https://www.lemon8-app.com/@japanwalker4k/7578796737997947448
- https://news.tv-asahi.co.jp/news_society/articles/900178517.html
- https://bbs.kakaku.com/bbs/-/SortID=22161051/
- https://bbs.kakaku.com/bbs/00490811103/SortID=8712280/
- https://komachi.yomiuri.co.jp/topics/id/184628/
- https://ganref.jp/m/potomacriver/reviews_and_diaries/diary/35410
- https://kazu-photo.com/archives/8005
- https://www.youtube.com/watch?v=KoExNK2ieUU
- https://www.youtube.com/watch?v=-_VWQBlMZ3E
- https://www.youtube.com/watch?v=RFaSo84bBuw
- https://www.youtube.com/watch?v=AdLvSqSe6L8
- https://koyo.walkerplus.com/topics/article/1047631/
- https://asajikan.jp/article/306745
- https://www.shuminoengei.jp/?m=pc&a=page_qa_detail&target_c_qa_id=6468
- https://tenki.jp/kouyou/column/usagida/2020/10/29/30053.html
- https://kurukura.jp/article/181121-22/
- https://www.myoshinji.or.jp/houwa/archive/1218
- https://www.gozu-yumotokan.com/blog/9233/
Lưu ý về các trích dẫn
Các trích dẫn từ những nền tảng trực tuyến đã được biên tập nhẹ cho dễ đọc (sửa lỗi chính tả, định dạng cho rõ ràng). Ý nghĩa và dụng ý của mỗi bình luận vẫn được giữ nguyên không đổi. Các nguồn gốc được liên kết ở phía trên.
WMJS được viết tại Nhật Bản bởi một người Nhật mong bạn hiểu Nhật Bản thêm một chút, và được chuyển sang tiếng Việt với sự trợ giúp của AI. Chúng tôi kiểm tra từng trang, nhưng tiếng Việt không phải tiếng mẹ đẻ của chúng tôi. Nếu có câu nào đọc thấy lạ, hãy cho chúng tôi biết. Một câu là đủ.
Cảm ơn bạn. Mỗi góp ý đều có người đọc.
How well do you know Japan?
Based on 51,218+ real Japanese voices
Muốn biết thêm? Hỏi người Nhật nhé
Bạn còn thắc mắc gì về chủ đề này? Chúng tôi sẽ hỏi người Nhật thật.
Voice Box →