Cần biết gì trước chuyến đi Nhật Bản đầu tiên?

Dựa trên hơn 10.000 ý kiến của người Nhật, ba điều cần thiết nhất là: mang theo tiền mặt (¥10.000-15.000/ngày), tải ứng dụng dịch, và biết rằng một cái cúi đầu nhẹ cùng câu "itadakimasu" trước bữa ăn sẽ giúp bạn được quý mến thật lòng. Những điều còn lại bạn sẽ tự học được trong chuyến đi.

Đi Nhật Bản có cần biết tiếng Nhật không?

Không. Người Nhật rất hoan nghênh việc dùng ứng dụng dịch, và 58% người Nhật thật sự muốn giúp du khách bị lạc nhưng còn ngần ngại vì ngại nói tiếng Anh.

Điều gì khiến người Nhật thực sự khó chịu với khách du lịch?

Trong hơn 10.000 ý kiến của người Nhật về hơn 35 chủ đề, chỉ có một hành vi có trên 50% phản ứng tiêu cực: chụp ảnh người khác mà không xin phép (79% tiêu cực). Khi du khách hỏi trước, 50% người Nhật vui vẻ giúp. Cùng một chiếc máy ảnh, phản ứng lại khác hẳn.

Có nên tip ở Nhật Bản không?

Không. 47% nhân viên phục vụ ở Nhật phản ứng tiêu cực với tiền tip, không phải vì bị xem là bất lịch sự mà vì nó khiến họ thật sự bối rối. Có nhân viên còn chạy theo bạn ra tận đường để trả lại tiền. Người làm dịch vụ ở Nhật phục vụ vì niềm tự hào nghề nghiệp chứ không phải vì tiền.

Người Nhật có quan tâm cách tôi cầm đũa không?

Trong các ý kiến chúng tôi thu thập, chỉ 14% để ý cách bạn cầm đũa. Điều duy nhất khiến phần đông (73%) khó chịu là cắm đũa dựng đứng trong bát cơm, vì giống nghi thức trong tang lễ. Nhưng ngay cả khi bạn lỡ làm vậy, người ta cũng chỉ mỉm cười chứ không trách bạn.

Chuyến đi Nhật Bản lần thứ hai nên làm gì khác?

Chuyến đi thứ hai là lúc bạn hiểu và gần gũi Nhật Bản hơn. Lần đầu, người ta thường tập trung vào việc đi lại và những nỗi lo; lần sau, bạn có thể tập trung vào việc kết nối với con người. Hãy thử izakaya của người địa phương thay vì nhà hàng cho khách du lịch, đi vào mùa thấp điểm (75% người Nhật trân trọng điều này), khám phá những nơi ngoài Tokyo và Kyoto, và dùng những câu tiếng Nhật bạn đã học được lần trước. Những hiểu biết về văn hóa từ chuyến đi đầu tiên sẽ giúp bạn rất nhiều trong chuyến thứ hai.

Tuần đầu ở Nhật: Hướng dẫn từng ngày từ 10.000+ người Nhật

Trong bài này, bạn sẽ biết:

Tất cả những gì bạn cần biết cho tuần đầu tiên ở Nhật, sắp xếp theo đúng lúc bạn sẽ cần đến
Vì sao bạn không cần học thuộc gì trước khi lên máy bay
Những việc nhỏ (một cái gật đầu, một lời chào, trả đúng số tiền lẻ) giúp bạn được đón tiếp như một vị khách quý

Hơn 35 chủ đề. Hơn 10.000 ý kiến của người Nhật. Một tuần. Đây là hướng dẫn từng ngày để bạn thấy thoải mái như ở nhà khi đến Nhật, dựa trên những gì chính người Nhật đã viết ra.

Tuần đầu tiên ở Nhật, bạn thật sự cần biết gì? Chúng tôi đã thu thập hơn 10.000 bài đăng công khai của người Nhật về hơn 35 chủ đề. Kết quả là: 70% cho rằng sách hướng dẫn du lịch quá khắt khe, chỉ 14% để ý bạn cầm đũa thế nào, và hành vi duy nhất khiến đa số thật sự khó chịu là chụp ảnh người khác mà không hỏi trước (79%). Một cái cúi đầu nhẹ và câu "itadakimasu" giúp bạn được quý mến hơn nhiều so với việc học thuộc cả một cuốn sổ quy tắc.

Cuốn cẩm nang du lịch nào cũng đưa bạn cùng một danh sách: cởi giày, đừng tip, cúi chào cho đúng, húp mì thành tiếng, mang tiền mặt, học tiếng Nhật cơ bản, đừng cắm đũa vào cơm. Nhiều quá. Nếu cố nhớ hết trước khi lên máy bay, bạn sẽ đáp xuống Tokyo trong tình trạng đã mệt lử.

Thật ra, bạn không cần biết hết mọi thứ ngay Ngày 1. Mỗi ngày ở Nhật, bạn sẽ hiểu thêm một chút, và điều cần biết sẽ đến đúng lúc bạn cần.

Chúng tôi đã dành nhiều tháng đọc những gì hơn 10.000 người Nhật viết về những điều du khách lo lắng nhất. Phát hiện lớn nhất? Phần lớn nỗi lo đều đặt sai chỗ. Những điều khiến bạn căng thẳng lại là những điều người Nhật ít bận tâm nhất. Còn những điều giúp bạn được quý mến thì rất nhỏ, và bạn sẽ tự nhiên học được.

Bài này đi theo đúng trình tự chuyến đi của bạn: điều gì bạn gặp trước thì nói trước, không chia theo chủ đề hay mức độ quan trọng. Mỗi ngày chỉ thêm vài điều mới. Hết tuần, bạn sẽ không thấy mình vừa học về Nhật Bản. Bạn sẽ thấy như mình đã sống ở đó.

Tổng quan nhanh

Ngày	Bạn sẽ gặp gì	Một điều cần nhớ
Ngày 0	Lên kế hoạch, sắp hành lý, lo lắng	Không nói tiếng Nhật cũng không sao. Mang theo ít tiền mặt. Vậy là đủ.
Ngày 1	Sân bay, tàu, nhận phòng khách sạn	Một cái gật đầu nhẹ có tác dụng hơn bạn nghĩ. Cởi giày ở cửa.
Ngày 2	Đường phố, konbini, nhịp sống hằng ngày	Tàu yên tĩnh, xếp hàng tự nhiên, không có thùng rác: cứ làm theo mọi người là được.
Ngày 3	Nhà hàng, mì, izakaya	Nói "itadakimasu". Ăn sao cũng được. Đừng tip.
Ngày 4	Đền chùa, chụp ảnh, trò chuyện	Tấm lòng quan trọng hơn nghi thức. Luôn hỏi trước khi chụp ảnh người khác.
Ngày 5+	Onsen, ryokan, ngoài các thành phố lớn	Người ta để ý đến sự cố gắng của bạn. Không cần hoàn hảo.

Ngày 0: Trước khi đi

Ngày bạn thôi lo lắng cũng là ngày chuyến đi thật sự bắt đầu.

"Tôi có cần nói tiếng Nhật không?"

Không. Rào cản ngôn ngữ là có thật, nhưng người Nhật vẫn tìm được cách tiếp đón chu đáo.

Điều bất ngờ hơn? Khi gặp du khách không nói được tiếng Nhật, cảm giác phổ biến nhất ở người Nhật thường là lo vì chính mình không nói được tiếng nước ngoài, chứ không phải khó chịu với du khách.

翻訳アプリ出してくれる人は謙虚なので親切にしちゃう Khi ai đó lấy app dịch ra, họ trông khiêm tốn lắm — nên mình cứ đối xử tử tế hơn bình thường.

Chúng tôi gọi hiện tượng này là "muốn giúp mà không dám": người Nhật đi ngang qua bạn và nhìn đi chỗ khác không hề phớt lờ bạn. Rất có thể người đó đang lấy hết can đảm để giúp nhưng lại chùn bước vì ngại nói tiếng Anh. Trong các bài đăng chúng tôi đọc, 58% người viết nói rằng họ muốn giúp du khách bị lạc đường, nhưng còn ngần ngại vì bất đồng ngôn ngữ.

Dùng app dịch trên điện thoại? Được hoan nghênh. Một câu "sumimasen" kèm cái cúi đầu? Càng tốt. Không biết chút tiếng Nhật nào? Vẫn ổn thôi nhé. Đọc bài đầy đủ →

Tiền mặt hay thẻ?

Thẻ dùng được ở hầu hết các chuỗi cửa hàng và nhà ga. Nhưng quán ramen nhỏ, quán cà phê địa phương hay cổng đền chùa hàng trăm năm tuổi? Chỉ nhận tiền mặt.

Có một điều ít ai nhắc đến: nhân viên thu ngân không nhận được thẻ của bạn thường còn áy náy hơn cả bạn.

外国のお客さんがカードを出してきたんですが、カード会社の承認が下りなくて…何て言ったらいいか困りました Khách nước ngoài đưa thẻ ra, nhưng hệ thống không xác nhận được... Tôi không biết phải nói gì.

Mang theo 10.000-15.000 yên mỗi ngày là bạn sẽ không bao giờ bị kẹt. Còn nếu bạn trả đúng số tiền lẻ ở một tiệm nhỏ, người bán sẽ đỡ vất vả hơn một chút đấy. Đọc bài đầy đủ →

Nên đi khi nào

Nếu bạn chủ động được thời gian, những tháng người Nhật thấy dễ chịu nhất khi có du khách lại là những tháng du khách ít nghĩ tới nhất. Tháng 2, tháng 6, tháng 11: tàu không chật, đền chùa không đông, người dân địa phương cũng thong thả hơn. Đi vào mùa thấp điểm vừa rẻ hơn, vừa được đón tiếp ấm áp hơn. Đọc bài đầy đủ →

Sách hướng dẫn có đúng không?

Nếu bạn đã đọc sách hướng dẫn du lịch và thấy lo, đây là điều đáng yên tâm nhất chúng tôi tìm được: 70% người Nhật cho rằng sách hướng dẫn quá khắt khe. Chúng tôi đọc những gì 364 người Nhật viết về chuyện này, và xu hướng rất rõ: quy tắc càng mang tính "nghi lễ" (cách cầm đũa, góc cúi chào), người Nhật càng ít để ý. Còn những chuyện "thực tế" (tiếng ồn, ý thức về không gian chung) thì họ lại để ý hơn nhiều. Nói cách khác, sách hướng dẫn đang đặt thứ tự ưu tiên ngược lại.

あなたは間違っていないですよ。でも外国人が間違っているというわけでもありません Bạn không sai. Nhưng điều đó không có nghĩa là người nước ngoài sai.

Câu trả lời này được cộng đồng bình chọn là "Câu trả lời hay nhất", và nó nói đúng một điều: nhiều khi thứ tưởng là lỗi thật ra chỉ là khác biệt. Đọc bài điều tra đầy đủ →

Nhật Bản có an toàn không?

Câu trả lời ngắn: Khoảng 72% số tiền mặt thất lạc được nộp cho cảnh sát ở Tokyo đã về lại tay chủ (số liệu của Sở Cảnh sát Thủ đô Tokyo, do Chính quyền Tokyo công bố). Hàng triệu người bình thường nghĩ đến cảm giác của người mất đồ và chọn cách đồng cảm, điều này có sức nặng hơn bất kỳ hệ thống giám sát nào. Sự an toàn ở Nhật dựa vào nếp văn hóa ấy, do chính những người xung quanh bạn gìn giữ.

日本人ってこのよくわからない誰かが見ているぞってモラルに支えられてる気がする Tôi cảm thấy người Nhật được nâng đỡ bởi thứ đạo đức mơ hồ rằng "ai đó đang nhìn."

Ở đây, động đất đáng lo hơn tội phạm. Hãy tải app cảnh báo thiên tai trước khi hạ cánh nhé. Đọc bài đầy đủ →

Mặc gì

Cứ mang quần áo bạn vẫn mặc khi đi nghỉ. 48% người Nhật hoàn toàn không để ý du khách mặc gì trong những dịp thường ngày. Quần short và áo thun khi đi đền vào mùa hè? Người Nhật đi lễ cũng mặc vậy. Giới hạn duy nhất là trang phục quá hở hang, và mức đó vượt xa những gì bạn thường mang theo. Bạn định thuê kimono? 65% người Nhật vui khi thấy du khách mặc kimono. Đọc bài đầy đủ →

Đi cùng trẻ nhỏ?

Nhật Bản thân thiện với gia đình hơn bạn tưởng. Về chuyện trẻ ồn ào trên tàu, 45% người Nhật nói "trẻ con mà, không sao đâu", và 52% thấy thông cảm khi trẻ quấy khóc nơi công cộng. Nguyên tắc cũng giống mọi chuyện khác: sự cố gắng quan trọng hơn sự hoàn hảo. Nếu bạn rõ ràng đang cố gắng, người Nhật sẽ nhận ra.

親が泣き止ませようと努力してたり、申し訳なさそうな様子だったら、大変だよねえって思える Nếu cha mẹ rõ ràng đang cố dỗ con, hoặc trông áy náy, tôi chỉ nghĩ "vất vả nhỉ."

Hãy in sẵn thẻ dị ứng thực phẩm bằng tiếng Nhật trước khi đi, gọi món ở nhà hàng sẽ dễ hơn hẳn. Đọc bài đầy đủ →

Nhìn rộng hơn

Trước khi đi vào chi tiết từng ngày, đây là kết luận chính từ hơn 6.400 ý kiến của người Nhật về 21 chủ đề: chỉ có một điều thật sự làm phiền phần lớn người Nhật (chụp ảnh mà không xin phép). Có ba điều khiến họ mỉm cười thật lòng (cúi đầu nhẹ, thử nói một từ tiếng Nhật, và nói "itadakimasu"). Còn lại? Nhiều khả năng bạn không cần lo. Xem bản đồ nhiệt độ đầy đủ →

Ngày 1: Bạn đã đến nơi

Những lần tiếp xúc đầu tiên. Không ai đòi hỏi bạn điều gì, nhưng người ta vẫn để ý từng cử chỉ nhỏ.

Di chuyển

Hệ thống giao thông ở Nhật được làm ra cho những người đã dùng nó cả đời. Không ai mong bạn thành thạo ngay trong Ngày 1.

Khi chúng tôi đọc những gì 310 người Nhật đi tàu hằng ngày viết về điều họ để ý ở du khách, kết quả không phải là một danh sách quy tắc. Khoảng cách giữa "hơi khó chịu" và "hoàn toàn thông cảm" hóa ra mỏng đến bất ngờ.

Mang vali lên tàu? 40% thấy phiền, 33% nói "hiểu được", và 27% nói còn tùy tình huống. Tránh giờ cao điểm là việc có ích nhất bạn có thể làm.

日本がマナー良すぎるというか、日本の電車が異常なんだよ。外国人はわかんないから。お互い様 Không phải nước khác thiếu lịch sự — tàu điện Nhật mới là bất thường. Du khách không biết thôi. Hiểu cho nhau.

Trông lúng túng ở nhà ga? 58% người Nhật nói họ muốn giúp, nhưng lại khựng lại vì ngại nói tiếng Anh. Nếu bạn trông bối rối, rất có thể ngay lúc này có ai đó đang lấy can đảm để đến hỏi bạn.

Quẹt thẻ IC trơn tru? 58% có cảm nhận tích cực. Người ta thầm nghĩ: "người này quen rồi đấy." Bị kẹt ở cổng soát vé? Cũng không sao, chính người Nhật cũng hay bị vậy. Đọc bài đầy đủ →

Cái cúi đầu đầu tiên

Đây là việc đơn giản nhất trong cả bài, mà lại được đáp lại nhiều nhất.

54% tích cực trong 350 ý kiến. Đây là một trong những tỷ lệ tích cực cao nhất trong số các hành vi chúng tôi khảo sát. Bạn không cần biết phải cúi bao nhiêu độ. Cũng không cần đếm giây. Chỉ cần gật đầu nhẹ (khi cảm ơn, khi bước vào cửa hàng, khi đi ngang ai đó ở hành lang) là đủ.

外国人が軽く会釈してきたら、ああ、わかってるなって思う Khi người nước ngoài cúi đầu nhẹ, mình nghĩ — à, họ hiểu rồi.

63% cho rằng chuyện phải "cúi chào cho chuẩn" bị thổi phồng. Điều người Nhật để ý là chính cử chỉ ấy, hơn là kỹ thuật. Đọc bài đầy đủ →

Người Nhật cũng muốn làm quen với bạn

Điều này có thể khiến bạn nhìn những lần gặp gỡ đầu tiên khác đi: trong khảo sát năm 2023 của Cục Quản lý Xuất nhập cảnh và Lưu trú với 4.424 người Nhật trưởng thành, 73,5% những người không quen biết người nước ngoài nào cho biết lý do là "không có nơi hoặc cơ hội". Rào cản nằm ở hoàn cảnh chứ không nằm ở tình cảm. 65% thấy vui sau khi trò chuyện với du khách nước ngoài.

外国人と多く交流できる所を探しています。でも迷惑にならないか不安で… Tôi đang tìm nơi có thể giao lưu với người nước ngoài. Nhưng lo không biết có làm phiền không...

Nếu ai đó có vẻ lạnh lùng, nhiều khả năng người đó chỉ đang hồi hộp thôi. Đọc bài đầy đủ →

Cởi giày

Ngay trong Ngày 1, ở lối vào khách sạn, nhà hàng hay đền chùa, sẽ có lúc bạn gặp cảnh phải cởi giày.

Người Nhật biết chuyện này không phải ai cũng quen. 43% thấy hơi nhăn mặt khi có người đi cả giày vào, nhưng đó là cái nhăn mặt vì thông cảm chứ không phải vì bực. Điều quan trọng là bạn có cố gắng. Đi dép trái chân? Người ta chỉ thấy dễ thương thôi. Đọc bài đầy đủ →

Cửa hàng tiện lợi sáng đèn lúc chạng vạng, một người đứng ở cửa và vài chiếc xe đỗ phía trước — Konbini lúc chạng vạng, nơi gắn liền với sinh hoạt hằng ngày ở NhậtLIM ENG / Unsplash

Ngày 2: Làm quen với nhịp sống

Nhịp sinh hoạt hằng ngày. Một khi đã để ý, bạn sẽ thấy nó ở khắp nơi.

Tàu điện yên tĩnh

Tàu điện ở Nhật yên tĩnh không phải vì có quy định. Tàu yên tĩnh vì kuuki wo yomu (đọc bầu không khí): ai cũng tự điều chỉnh theo không khí chung quanh mình.

Nói chuyện nhỏ nhẹ hoàn toàn không sao. Vậy điều gì làm người ta khó chịu? Gọi điện thoại (36% tiêu cực) và tiếng nhạc lọt ra từ tai nghe. Yêu cầu rất đơn giản: chỉ cần để ý âm lượng quanh mình. Đọc bài đầy đủ →

Lần đầu vào konbini

Ở cửa hàng tiện lợi Nhật, mọi việc diễn ra theo một trình tự nhịp nhàng: nhân viên hỏi liền mấy câu ở quầy, xếp đồ vào túi thật gọn, mọi thứ trôi chảy đến mức nhìn tưởng dễ. Bạn không cần phải làm quen ngay.

Chỉ có một điều thật sự khiến nhân viên bất ngờ: đừng mở sản phẩm trước khi trả tiền. 70% người Nhật phản ứng tiêu cực với việc này. Đây là một trong những khác biệt văn hóa lớn nhất ở quầy thanh toán. Mọi chuyện khác (không hiểu quy trình ở quầy, lúng túng khi trả tiền, phải hỏi lại) đều hoàn toàn không sao. Nhân viên gặp chuyện này mỗi ngày. Đọc bài đầy đủ →

Xếp hàng khắp nơi

Người Nhật xếp hàng cho mọi thứ. Khi có người chen ngang, dù vô tình, 71% phản ứng tiêu cực. Đây là một trong những phản ứng mạnh nhất chúng tôi ghi nhận được trong tất cả các chủ đề.

Ngược lại, khi du khách nước ngoài tự nhiên đứng vào hàng, 65% thấy cảm kích. Đó là cách thể hiện omoiyari (sự quan tâm đến người khác) dễ thấy nhất. Chỉ cần đứng vào hàng. Vậy thôi. Đọc bài đầy đủ →

Vừa đi vừa ăn: Tùy trường hợp

Bạn sẽ thấy đồ ăn đường phố ở khắp nơi, nhất là ở chợ và khu lễ hội. Vừa đi vừa ăn có được không? 38% người Nhật nói điều quan trọng nhất là hoàn cảnh. Bình luận được thích nhiều nhất trên mạng (1.634 lượt thích) chỉ đơn giản là: "ものによる", nghĩa là tùy bạn đang ăn gì. Kem thì ăn ở đâu cũng được. Một chiếc crepe dễ rơi vãi trên vỉa hè đông người? Không ổn lắm. Điều người ta thật sự lo là chuyện thực tế: va vào người khác, làm bẩn quần áo, mùi đồ ăn nồng trong chỗ chật. Đọc bài đầy đủ →

Ghế ưu tiên: Ngồi, nhưng nhường

Trên tàu, bạn sẽ thấy những ghế ưu tiên có đánh dấu. 60% người Nhật nói ngồi đó cũng không sao, miễn là bạn nhường khi có người cần. Chính người Nhật vẫn còn tranh luận về chuyện này, vì cách gọi chính thức chỉ là "ưu tiên", chứ không phải "dành riêng". Đọc bài đầy đủ →

Không có thùng rác? Không vấn đề gì.

Ở Nhật gần như không có thùng rác công cộng. Du khách nào cũng ngạc nhiên. Nhưng 51% người Nhật thậm chí không để ý bạn có mang rác theo hay không. Với người Nhật, chuyện này bình thường đến mức hầu như không ai để tâm. Trong số 28% có để ý và phản ứng tích cực, cảm nhận rất ấm áp: họ tôn trọng cách sống của chúng tôi.

Hãy mang theo một túi nhỏ để đựng giấy gói và chai lọ. Bí quyết chỉ có vậy. Đọc bài đầy đủ →

Ngày 3: Ăn thử mọi thứ

Người Nhật gửi gắm tình cảm qua món ăn. Bạn không cần hiểu hết, chỉ cần đến với cái bụng đói.

"Itadakimasu"

Một từ. Nói trước khi ăn. Vậy thôi. "Itadakimasu" (nghĩa đen là "tôi xin khiêm nhường nhận lấy"), và không khí trên bàn ăn thay đổi hẳn.

52% tích cực trong 306 ý kiến. Tỷ lệ tích cực cao thứ hai trong số các hành vi chúng tôi khảo sát.

「いただきます」って言ってくれると、作った甲斐があったなって思う Khi họ nói "itadakimasu," mình cảm thấy món ăn mình nấu thật đáng công.

Nhân viên nhà hàng, người nấu ăn ở nhà, chủ ryokan: ở đâu cũng vậy, chỉ một từ này cũng khiến cuộc gặp gỡ khác hẳn. Đọc bài đầy đủ →

Cầm đũa: Cứ thoải mái

Trong các ý kiến của người Nhật mà chúng tôi thu thập về cách cầm đũa, chỉ 14% nói rằng họ để ý. Trên mạng thì đầy quy tắc. Ngoài đời, mọi người dễ tính hơn nhiều.

Điều duy nhất khiến phần đông (73%) khó chịu là cắm đũa dựng đứng trong bát cơm, vì nó giống nghi thức trong tang lễ. Nhưng không ai mong bạn biết điều đó, và nếu bạn lỡ làm vậy, hầu hết mọi người sẽ mỉm cười rồi bỏ qua. Đọc bài đầy đủ →

Một chiếc đèn lồng giấy màu đỏ hình tròn có chữ Hán nghĩa là rượu sake, treo dưới mái hiên quán izakaya, bên dưới là tấm rèm vải đỏ sẫm — Chữ duy nhất trên đèn lồng có nghĩa là rượu sake, và chiếc đèn lồng đỏ trước cửa là dấu hiệu quen thuộc của một quán có bán rượuPhoto by Hippietrail / CC0 / Wikimedia Commons

Húp hay không húp

Đây là một hiểu lầm do dịch sai: câu "bạn phải húp" ban đầu thật ra là "bạn có thể húp". Trong các ý kiến của người Nhật mà chúng tôi thu thập, chỉ 20% cho rằng phải húp thành tiếng. Nhiều phụ nữ Nhật cũng không húp.

Bạn thấy ăn sao thoải mái thì cứ ăn như vậy. Nếu muốn bày tỏ lòng cảm kích? Nói "gochisousama" (cảm ơn vì bữa ăn) khi ăn xong còn ý nghĩa hơn húp mì thật to. Đọc bài đầy đủ →

Bước qua tấm rèm

Lần đầu vào izakaya, bạn có thể thấy như đang bước vào phòng khách nhà người khác mà chưa được mời. Ánh đèn vàng ấm sau tấm rèm noren, tiếng cười nói bên trong, tờ thực đơn bạn không đọc được: dễ khiến bạn ngợp lắm.

Điều khiến chúng tôi bất ngờ nhất: 49% ý kiến của người Nhật mà chúng tôi thu thập cho biết chính họ cũng thấy hồi hộp khi bước vào một quán izakaya lạ. Bạn không đơn độc đâu.

Nhân viên không đánh giá tiếng Nhật của bạn, món đồ uống bạn gọi hay việc bạn đứng ngập ngừng ở cửa. Họ chỉ vui vì bạn đã vào quán. Còn đĩa đồ ăn nhỏ bạn không gọi? Đó là otoshi (khoản phí chỗ ngồi đã tính sẵn vào hóa đơn), không phải nhầm lẫn. Ngay cả người Nhật cũng mỗi người một ý về chuyện có thích nó hay không. Đọc bài đầy đủ →

Chuyện ramen

Ramen là món ăn quen thuộc mà người Nhật thương nhất, và với giá trung bình cao kỷ lục 736 yên, đây cũng là đề tài gây tranh cãi. 62% người Nhật cho rằng ramen đã quá đắt, nhưng không món nào thay thế được. Với du khách, có một điều đáng biết: 39% người dân địa phương khuyên nên bỏ qua những quán nổi tiếng với khách du lịch và đến nơi người địa phương hay ăn. Hàng chờ ở quán nổi tiếng có thể mất 90 phút, trong khi một quán ngon không kém cách đó vài dãy nhà có khi vắng khách. Đọc bài đầy đủ →

Không chỉ là chuyện cầm đũa

Đây là điều hầu hết du khách không biết: 90% thực khách Nhật để ý tư thế và thái độ của bạn trước khi để ý cách bạn cầm đũa. Chống khuỷu tay lên bàn, ăn với vẻ chán chường, hay cắm mặt vào điện thoại khi đồ ăn người khác làm cho bạn đã dọn ra: người ta để ý những điều đó hơn nhiều so với cách bạn cầm đũa. Đọc bài đầy đủ →

Mang đồ ăn thừa về được không?

Nếu ăn không hết, có thể bạn sẽ băn khoăn không biết có nên xin hộp mang về. Câu trả lời: không phải điều cấm kỵ. Ở Tokyo, tục này từ xưa được gọi là omiya, và 64% nói họ vẫn làm vậy từ trước đến nay. Chiến dịch mottECO của chính phủ còn tích cực khuyến khích mang đồ ăn thừa về. Nếu nhà hàng từ chối, gần như lúc nào cũng là vì trách nhiệm an toàn thực phẩm chứ không phải vì đánh giá bạn. Đọc bài đầy đủ →

Đừng tip

Chuyện này đơn giản thôi: đừng tip. 47% phản ứng tiêu cực, chủ yếu vì tiền tip khiến người ta thật sự bối rối, chứ không hẳn vì bị xem là bất lịch sự. Nhân viên không biết phải làm gì với số tiền đó. Có người còn chạy theo bạn ra tận đường để trả lại.

Người làm dịch vụ ở Nhật phục vụ vì niềm tự hào nghề nghiệp hơn là vì tiền. Muốn cảm ơn thì làm thế nào? Một câu "gochisousama deshita" thật lòng khi ra về. Đọc bài đầy đủ →

Ngày 4: Khám phá

Đền chùa, điểm tham quan, và những lúc hai nền văn hóa gặp nhau trực tiếp.

Đền và chùa: Tấm lòng hơn nghi thức

Hãy quên các nghi lễ từng bước trong sách đi. Khi chúng tôi đọc những gì 298 người Nhật viết về điều họ để ý ở đền thần đạo và chùa, hóa ra phần lớn quy tắc trong sách hướng dẫn ít quan trọng hơn nhiều so với những gì sách viết.

Chỗ rửa tay thanh tẩy? 62% nói làm đúng hình thức không quan trọng. Ngay cả các vị thần quan Thần đạo cũng nói "làm sai hay làm chưa đủ nghi thức cũng không làm mất phước lành của thần."

Mặc gì? 68% nói quần áo bình thường hoàn toàn ổn.

Cúng bao nhiêu tiền? Chỉ 30% nói số tiền hay cách thức là quan trọng. Chuyện "5 yên cho may mắn" chỉ là một câu chuyện dân gian chơi chữ, không phải quy tắc.

Điều duy nhất nên biết: hãy để ý bầu không khí ở nơi linh thiêng. Ở đền chùa, vấn đề không nằm ở việc chụp ảnh, mà ở việc cản đường người đang lễ bái hoặc chĩa máy ảnh vào chỗ rõ ràng không cho phép chụp. Đọc bài đầy đủ →

Quy tắc chụp ảnh

Trong hơn 10.000 ý kiến chúng tôi thu thập, chỉ có một chủ đề có trên 50% phản ứng tiêu cực: chụp ảnh người khác mà không hỏi.

Khi du khách nhờ người Nhật chụp ảnh giúp, 50% vui vẻ giúp. Khi du khách chụp ảnh người khác mà không hỏi, 79% thấy không thoải mái.

Cùng một chiếc máy ảnh. Cùng một du khách. Phản ứng khác hẳn nhau, và khác biệt duy nhất là bạn có hỏi trước hay không. Đây là điều quan trọng nhất trong cả bài này. Đọc bài đầy đủ →

Thử nói tiếng Nhật

Đến Ngày 4, bạn đã nghe tiếng Nhật đủ nhiều để tự thử nói vài từ. Khi bạn thử, phản ứng của người Nhật sẽ khiến bạn bất ngờ đấy.

Nói đúng hay sai không quan trọng. Chỉ một câu "arigatou" cũng làm không khí khác đi. Một câu "sumimasen" còn vụng về cũng được đáp lại bằng sự ấm áp. Nỗi sợ của du khách ("mình sẽ nói nghe thật ngớ ngẩn") và cảm nhận thật của người Nhật ("người ta đang cố gắng, thật đáng quý") cách nhau rất xa, đây là một trong những khoảng cách lớn nhất chúng tôi ghi nhận được.

Nếu Ngày 1 bạn đã thử nói tiếng Nhật mà nhận lại câu trả lời bằng tiếng Anh, cũng đừng nản. Việc người kia chuyển sang tiếng Anh thường là do chính người đó ngại ngôn ngữ, hiếm khi là từ chối nỗ lực của bạn. Đọc bài đầy đủ →

Ngày 5+: Đi sâu hơn

Ra khỏi khuôn khổ sách hướng dẫn. Từ đây, bạn sẽ thấy Nhật Bản gần gũi hơn nhiều.

Onsen: Quy định đang thay đổi

Quy định về hình xăm đang thay đổi nhanh hơn những gì phần lớn sách hướng dẫn cập nhật. 47% người Nhật hay đi tắm onsen hiện ủng hộ giải pháp bồn tắm riêng cho du khách có hình xăm, và người trẻ cởi mở hơn hẳn.

Tình hình còn tùy từng nơi, nên hãy kiểm tra trước khi đi. Nhưng đừng vội nghĩ mình không được chào đón. Cách người Nhật nhìn hình xăm đang thay đổi, và thay đổi nhanh hơn những gì tấm biển trước cửa phần lớn các onsen cho thấy. Đọc bài đầy đủ →

Ryokan: Điều chủ nhà muốn bạn biết

Nghỉ ở ryokan là một trong những trải nghiệm ấm áp nhất ở Nhật, nhưng cũng là một trong những điều khiến người lần đầu lo lắng nhất. Mặc yukata, bữa kaiseki nhiều món, lời chào của bà chủ okami...

Trong các ý kiến của người Nhật mà chúng tôi thu thập về cách mặc yukata, chỉ 20% muốn khách phải mặc thật đúng. Yukata mặc hơi lệch thì người ta thấy dễ thương chứ không thấy ngượng. Ăn không hết bữa kaiseki cũng không sao: "điều khiến đầu bếp buồn nhất là khi khách cố ép mình ăn." Còn phong bì kokorozuke (tiền boa) mà sách hướng dẫn nói là cần thiết? Một quản gia (bantō) ở một ryokan suối nước nóng nói: "Ở một nhà trọ bình thường, khách đưa kokorozuke chỉ từ 5% trở xuống."

Chủ nhà không chờ bạn làm đúng từng mục trong một danh sách. Điều họ để ý là bạn có cố gắng hay không: cố gắng tận hưởng, cố gắng giao tiếp, cố gắng thật sự có mặt. Đọc bài đầy đủ →

Tắm onsen

Ngoài chuyện hình xăm, phép tắc khi tắm thật ra đơn giản hơn sách hướng dẫn tả. Quy tắc duy nhất thật sự quan trọng: dội nước rửa người trước khi xuống bồn. Làm vậy là bạn đã đạt yêu cầu. Không ai đếm bạn dội nước mấy lần hay để ý bạn đặt khăn ở đâu.

温泉に来る前に事前に調べてくるからです。日本人の常識のない人よりも、まともです。 Vì họ tìm hiểu trước khi đến onsen. Thực ra họ còn cư xử đàng hoàng hơn một số người Nhật.

Câu nói trên của một người thường xuyên đi tắm onsen phản ánh một suy nghĩ phổ biến: sự cố gắng được người ta để ý và trân trọng. Đọc bài đầy đủ →

Núi Phú Sĩ: Lên kế hoạch trước

Nếu leo núi Phú Sĩ nằm trong kế hoạch của bạn, hãy biết rằng tuyến Yoshida hiện giới hạn 4.000 người leo mỗi ngày. Quy định này nhằm quản lý lượng người leo cho an toàn, và trong các ý kiến của người Nhật mà chúng tôi thu thập, 45% chào đón người leo núi nước ngoài có chuẩn bị kỹ, thêm 29% tự hào được chia sẻ Phú Sĩ. Hãy đặt chỗ trước, chọn tuyến đường vắng hơn (Subashiri hoặc Gotemba thay vì Yoshida), và chuẩn bị kỹ trước khi đi. Đọc bài đầy đủ →

Ngoài các thành phố lớn

Có một điều dữ liệu cho thấy nhưng ít sách hướng dẫn nhắc tới: ở vùng nông thôn, người dân thường mong du khách đến hơn cả ở thành phố lớn.

Gần đây có 42 triệu du khách đến Nhật Bản, và 44% người Nhật có cảm xúc lẫn lộn về chuyện này. Nhưng xét theo từng vùng thì kết quả lại khác. Ở những nơi ít du khách đến (thị trấn nhỏ, các tỉnh nông thôn, những điểm nằm ngoài lộ trình quen thuộc), bạn thường được đón tiếp ấm áp hơn, người dân cũng cố gắng giao tiếp với bạn nhiều hơn, và chuyến đi của bạn có ý nghĩa hơn với họ.

Chuyện tiêu tiền ở đây cũng khác. Thái độ quan trọng hơn số tiền. Cách bạn chi tiêu, với sự tò mò, kiên nhẫn và lòng cảm kích, được người ta nhớ hơn là tổng số yên bạn bỏ ra. [Đọc các bài đầy đủ: Đám đông du khách → · Tiền của bạn đi đâu → · Nơi bạn được chào đón nhất →]

Đi đâu tiếp theo?

Đến cuối tuần đầu tiên, bạn sẽ sẵn sàng đi xa hơn, và càng tò mò, bạn càng khám phá được nhiều điều ở Nhật. Các hướng dẫn điểm đến của chúng tôi không dừng ở danh sách "top 10" mà giải thích vì sao mỗi ngôi đền, khu chợ, thị trấn suối nước nóng hay tòa thành lại cho cảm giác như vậy, kèm một góc nhìn giúp bạn hiểu nơi đó rõ hơn.

Một vài gợi ý để bắt đầu:

Fushimi Inari Taisha: Hàng nghìn cổng torii, và ý nghĩa thật sự của chúng
Chùa Senso-ji: Ngôi chùa cổ nhất Tokyo, nơi tín ngưỡng và buôn bán chung một con phố
teamLab: Bước vào bên trong tác phẩm nghệ thuật
Công viên Nara: Những chú hươu biết cúi chào, và lý do chúng được bảo vệ
Miyajima: Ngôi đền như nổi trên mặt nước, đổi dáng theo con nước lên xuống
Hakone: Một vòng suối nước nóng để rong ruổi, không chỉ để ngâm mình

Xem tất cả hướng dẫn điểm đến → sắp xếp theo vùng cho hành trình của bạn

Tuần đầu tiên thật sự dạy bạn điều gì

Sau bảy ngày ở Nhật, bạn sẽ nhận ra điều này:

Những điều bạn lo lắng không quan trọng. Cách cầm đũa (chỉ 14% để ý), góc cúi chào (63% nói đó là chuyện bị thổi phồng), quy tắc húp mì (chỉ 20% nói phải húp), tiếng Nhật hoàn hảo (hoàn toàn không cần): nỗi lo bạn mang theo lớn hơn nhiều so với những gì người Nhật thật sự mong đợi.

Những điều thật sự quan trọng thì rất nhỏ. Một cái gật đầu. Một câu "arigatou". Một từ trước khi ăn. Hỏi trước khi chụp ảnh. Đứng vào hàng. Mang rác theo. Không điều nào cần chuẩn bị, kỹ năng ngôn ngữ hay hiểu biết sâu về văn hóa. Đó chỉ là phép lịch sự thông thường, theo cách của người Nhật.

Và bí mật lớn nhất: Người Nhật không quan sát bạn để phán xét. Họ để ý xem bạn có đang cố gắng hay không: cố gắng có mặt trọn vẹn, cố gắng chu đáo, cố gắng tận hưởng đất nước của họ. Chính những dấu hiệu nhỏ, không cần lời ấy khiến người Nhật xem bạn như một vị khách của mình.

💡 Tuần đầu tiên trong 30 giây

Đừng cố học thuộc quy tắc nữa. Người Nhật không mong bạn hoàn hảo, chỉ mong bạn thật lòng để tâm. Cúi đầu nhẹ, nói "arigatou", nói "itadakimasu" trước bữa ăn, hỏi trước khi chụp ảnh người khác, và đứng vào hàng. Thật sự chỉ vậy thôi. Những điều còn lại bạn sẽ học dần, và những người xung quanh sẽ vui vì bạn đã đến.

💬 What do you think?

Japanese readers: How do you feel about this?Visitors: Have you experienced this in Japan?

Share your voice →

Khám phá theo ngày

Ngày 0: Trước khi đi

Sách hướng dẫn có sai không?: 70% người Nhật nói sách hướng dẫn quá khắt khe
Tôi có cần nói tiếng Nhật không?: Người Nhật thật sự nói gì
Nhật Bản có an toàn không?: Khoảng 72% tiền mặt thất lạc nộp cho cảnh sát Tokyo được trả lại cho chủ
Tiền mặt hay thẻ?: Vì sao nhân viên thu ngân còn áy náy hơn bạn
Mặc gì: Đồ thường ngày là ổn. Thuê kimono thì càng được hoan nghênh.
Nên đi khi nào?: Những tháng người dân địa phương thầm mong bạn đến
Đi cùng trẻ nhỏ: Nhật Bản chào đón gia đình có trẻ nhỏ hơn bạn nghĩ
Ứng dụng dịch: Người Nhật thật sự nghĩ gì khi bạn lấy app dịch ra
Người nước ngoài mặc kimono: 65% thấy vui khi nhìn thấy
Bạn đang lo lắng quá nhiều: Chính người Nhật bảo bạn cứ thoải mái

Ngày 1: Đến nơi

Di chuyển ở Nhật Bản: Những việc nhỏ giúp bạn nhận được cái gật đầu
Cúi đầu nhẹ: Vì sao một cái gật đầu lại có tác dụng lớn
Người Nhật có muốn làm quen với bạn không?: Rào cản nằm ở hoàn cảnh, không ở tình cảm
Cởi giày: Làm sai cũng vẫn dễ thương

Ngày 2: Làm quen với nhịp sống

Vì sao tàu điện yên tĩnh: Văn hóa không gian chung
Ghế ưu tiên: Ngồi nếu cần, nhường khi có người cần
Vừa đi vừa ăn: Hoàn cảnh quan trọng hơn quy tắc
Quy tắc ở cửa hàng tiện lợi: Điều duy nhất khiến nhân viên bất ngờ
Xếp hàng: Một quy ước không cần nói ra
Không có thùng rác: Vì sao mang rác theo được tôn trọng

Ngày 3: Ăn uống

Itadakimasu: Một từ khiến bữa ăn ấm áp hơn
Phép tắc dùng đũa: 163 người thật sự nói gì
Không chỉ là chuyện cầm đũa: Thực khách Nhật để ý điều gì trước tiên
Húp mì: Một hiểu lầm do dịch sai
Bản đồ ramen: Bỏ qua hàng dài ở quán nổi tiếng, đến nơi người địa phương hay ăn
Lần đầu vào izakaya: Bước qua tấm rèm
Mang đồ ăn thừa về: Không phải cấm kỵ, người ta gọi là omiya
Tip: Nhân viên sẽ chạy theo bạn ra tận đường để trả lại
Có bắt buộc phải uống không?: Không uống bạn vẫn là một vị khách tốt

Ngày 4: Khám phá

Đền và chùa: Người Nhật để ý gì
Phép tắc chụp ảnh: Hỏi trước, và họ sẽ vui vẻ đồng ý
Thử nói tiếng Nhật: Người Nhật thật sự nghĩ gì
Vì sao người Nhật chuyển sang tiếng Anh?: Trả lời bằng tiếng Anh thường chỉ là vì người đó hồi hộp
Khi bạn bị quay phim ở Nhật: Phía bên kia ống kính

Ngày 5+: Đi sâu hơn

Onsen và hình xăm: Hướng dẫn nhẹ nhàng về những gì đang thay đổi
Người Nhật tắm onsen nghĩ gì: Dội nước trước khi xuống bồn. Chỉ cần vậy.
Ở ryokan: Điều chủ nhà muốn bạn biết
Núi Phú Sĩ: Lên kế hoạch, đặt chỗ trước, chuẩn bị kỹ
Nơi bạn được chào đón nhất: Những nơi sách hướng dẫn bỏ qua
42 triệu du khách: Người Nhật có vui không?
Nhật Bản có quá đông du khách?: Dữ liệu và hơn 500 ý kiến cho thấy gì
Tiền của bạn đi đâu: Vì sao thái độ quan trọng hơn số tiền
Karaoke ở Nhật: Không ai chấm điểm giọng hát của bạn đâu
Bản đồ chào đón theo vùng của Nhật: Những vùng nào mong du khách đến nhất
Mặc yukata ở Nhật: Bộ áo mùa hè mặc ở ryokan và lễ hội

Nguồn

Dữ liệu nghiên cứu

Bài viết này tổng hợp kết quả từ hơn 35 bài viết theo từng chủ đề, với hơn 10.000 phản hồi bằng tiếng Nhật. Các phản hồi được thu thập từ những trang hỏi đáp, diễn đàn và bài đăng mạng xã hội tiếng Nhật công khai, cùng với bài viết của LIVE JAPAN và các cơ quan truyền thông Nhật Bản khác, rồi được phân loại theo sắc thái cảm xúc (tích cực, trung lập, tiêu cực).

Phương pháp chi tiết, dữ liệu từng ý kiến và URL nguồn có trong phần Nguồn của từng bài viết được liên kết.

Số liệu được trích dẫn trong hướng dẫn này

Chính quyền Tokyo. Lost & Found Property System: A Mechanism Where Trust Is Built on Japanese Ethics (tiếng Anh). Số liệu của Sở Cảnh sát Thủ đô Tokyo: trong khoảng 4,5 tỷ yên tiền mặt được nộp cho cảnh sát ở Tokyo trong một năm, khoảng 72,3% đã được trả lại cho chủ.
Cục Quản lý Xuất nhập cảnh và Lưu trú Nhật Bản. Khảo sát nhận thức của người Nhật về việc chung sống với người nước ngoài (tiếng Nhật). Thực hiện từ tháng 10 đến tháng 11 năm 2023; 4.424 phiếu hợp lệ từ mẫu ngẫu nhiên người mang quốc tịch Nhật từ 18 tuổi trở lên. Trong số những người không quen biết người nước ngoài nào, 73,5% cho biết lý do là "không có nơi hoặc cơ hội".

Lưu ý về trích dẫn

Các trích dẫn từ nền tảng trực tuyến đã được chỉnh sửa nhẹ cho dễ đọc (sửa lỗi chính tả, trình bày cho rõ ràng). Ý nghĩa và ý định của mỗi bình luận được giữ nguyên. Nguồn gốc được liên kết trong các bài viết tương ứng.

Một số con số trong phần tóm tắt các chủ đề ở trên được đối chiếu trong phần Nguồn của chính các bài viết đó: mức 10.000-15.000 yên tiền mặt mỗi ngày là khuyến nghị riêng của WMJS, tổng hợp từ các ý kiến thu thập được chứ không phải giá từ nguồn bên ngoài (theo ghi chú Nguồn của bài "Tiền mặt hay thẻ?"); giá ramen trung bình 736 yên lấy từ Khảo sát Thống kê Giá bán lẻ của Bộ Nội vụ và Truyền thông Nhật Bản (e-stat.go.jp), được dẫn trong phần Nguồn của bài "Bản đồ ramen"; và người leo núi Phú Sĩ nên đặt chỗ trước vì quy định chính thức của tỉnh Yamanashi về tuyến Yoshida yêu cầu phải đặt chỗ ở nhà nghỉ trên núi nếu muốn đi qua cổng vào ban đêm (fujisan-climb.jp), được dẫn trong phần Nguồn của bài "Núi Phú Sĩ".