Skip to content
WMJS
A hand raises a smartphone to film fireworks over a Tokyo street at night, the live camera view glowing on its screen above a crowd seen only from behind
Tiếng nóiTác giả Kei · Sinh ra và lớn lên tại Nhật BảnCập nhật 24 phút đọc

Bị người lạ quay phim ở Nhật: người Nhật thực sự cảm thấy thế nào?

Chúng tôi đăng một video ngắn hỏi người Nhật một câu đơn giản: Bạn cảm thấy thế nào khi một người lạ chĩa máy ảnh vào bạn mà không hỏi?

Có một bình luận khiến chúng tôi phải dừng lại suy nghĩ.

修学旅行で着物を着たら海外の方が何も言わずに写真を撮ってきた。聞いてくれた人は数人で、撮った9割は許可なしで勝手に撮ってきた。ピースをしたらすごい嬉しそうに笑ってくれた人もいて嬉しい気持ちになったけど海外の人が普通にとってくることに驚いた Trong chuyến dã ngoại của trường, mình mặc kimono thì du khách nước ngoài cứ chụp ảnh mình mà không nói một lời. Chỉ vài người hỏi xin phép — 9 trên 10 người cứ chụp mà không hỏi. Nhưng khi mình giơ tay làm dấu V cho một người, người đó cười rạng rỡ đến nỗi mình cũng thấy vui lây. Mình ngạc nhiên vì người nước ngoài cứ thoải mái chụp ảnh như vậy.

Chỉ một bình luận mà vừa có khó chịu vừa có ấm áp, vừa ngạc nhiên vừa chấp nhận.

Bình luận đó đưa chúng tôi đi theo một hướng không hề dự tính, và hóa ra đây là chủ đề khiến người ta phản ứng mạnh nhất trong tất cả những gì chúng tôi từng tìm hiểu. Kết quả bình chọn trong video cũng cho thấy điều đó: 92% người xem Nhật Bản chọn "nói thật, tôi muốn họ dừng lại" (n=52).

Những điểm chính:

  • 92% những người chúng tôi hỏi trên YouTube chọn "nói thật, tôi muốn họ dừng lại", và 79% trong 70 ý kiến thu thập được thấy thực sự khó chịu, mức phản ứng tiêu cực mạnh nhất trong mọi chủ đề của WMJS
  • 20% còn lại trung lập ("chuyện thường thôi, mình hiểu tại sao") và 1% không phiền chút nào, nhưng 1% đó nói điều rất quan trọng
  • Chỉ cần hỏi một câu là thay đổi tất cả. Dù chỉ là một câu "OK?" hoặc một cử chỉ hướng về phía máy ảnh cũng đủ để người được chụp thấy dễ chịu, không còn cảm giác bị xâm phạm
  • Năm 2026, mối lo đã lan từ chuyện chụp ảnh sang chuyện trở thành nhân vật trong vlog hay livestream của ai đó mà không hay biết
  • Gen Z Nhật Bản quan tâm đến quyền riêng tư hơn thế hệ trước: 75,6% không muốn lộ mặt trên mạng

Người Nhật thực sự cảm thấy thế nào khi bạn quay phim họ mà không hỏi? Chúng tôi hỏi 52 người xem Nhật Bản và thu thập hơn 130 ý kiến. Kết quả: 92% những người chúng tôi hỏi chọn "nói thật, tôi muốn họ dừng lại", và 79% ý kiến thu thập được cho thấy họ thực sự khó chịu. Nhưng chúng tôi còn thấy một điều nữa: chỉ cần hỏi "cho mình chụp được không?" là người được chụp cảm thấy khác hẳn, từ bị xâm phạm thành vui vẻ đồng ý. Vì vậy điều bài viết này muốn nói rất đơn giản: hãy hỏi trước một câu nhé.

92% người xem Nhật Bản mà chúng tôi hỏi chọn "nói thật, tôi muốn họ dừng lại." 79% trong 70 ý kiến thu thập được cho thấy họ thực sự khó chịu, mức phản ứng tiêu cực mạnh nhất mà chúng tôi từng gặp trong mọi chủ đề.

Nhưng chỉ cần hỏi một câu là thay đổi tất cả.


Hướng dẫn nhanh

Tình huống Người Nhật nói gì
🟢 Chào đón Bạn hỏi trước khi chụp, dù chỉ là một cử chỉ "Khi ai đó hỏi 'cho mình chụp được không?', mình thật sự thấy vui." Dù tiếng Nhật chưa giỏi hay chỉ là cử chỉ hướng về máy ảnh cũng đủ. Nhiều người sẽ cười, tạo dáng và tận hưởng khoảnh khắc cùng bạn.
🟡 Không thoải mái Bạn chụp mà không hỏi, nhưng từ xa "Mình biết họ thấy lạ mắt, nhưng vẫn cảm thấy kỳ kỳ." Nhiều người hiểu sự tò mò của du khách nhưng ước gì bạn coi họ là một con người trước đã.
🔴 Rất khó chịu Bạn quay phim liên tục cho vlog hay livestream "Mình đi siêu thị mua đồ, rồi sau đó phát hiện mình xuất hiện trên Instagram của ai đó mà không được làm mờ mặt." Bị quay video (nhất là không được làm mờ) cho cảm giác hoàn toàn khác so với bị chụp một tấm ảnh.

Điều duy nhất cần nhớ: Nhật Bản có khái niệm shōzōken (肖像権), tức quyền đối với hình ảnh của chính mình. Bạn không cần hiểu chi tiết pháp lý. Chỉ cần biết rằng chĩa máy ảnh vào ai đó mà không chào hỏi trước có thể khiến họ thấy như bị lấy mất thứ gì đó mà mình chưa đồng ý cho. Chỉ cần gật đầu, mỉm cười hay ra hiệu hỏi "cho mình chụp được không?" là cảm giác của người kia đã khác đi rồi.


Bài viết này ra đời như thế nào

Bài viết này bắt đầu từ một điều chúng tôi để ý thấy nhiều lần trên kênh YouTube, trước cả khi có kế hoạch tìm hiểu nào.

Khi chúng tôi đăng video về phép lịch sự khi chụp ảnh, điều bất ngờ đã xảy ra. Người xem Nhật Bản vừa trả lời câu hỏi vừa kể chuyện của chính mình. Có một nữ sinh trung học mặc kimono đi dã ngoại và bị 9 trên 10 du khách đi ngang chụp ảnh. Có một phụ nữ đi siêu thị về thì thấy mặt mình trên Instagram của người lạ. Có một nhân viên phục vụ bị quay phim hằng ngày mà cảm thấy không thể từ chối.

Con số cũng khớp với những bình luận ấy. Trong video, chúng tôi hỏi một câu đơn giản: "Nếu một người lạ bất ngờ chĩa máy ảnh vào bạn thì sao?", với hai lựa chọn là "không phiền" và "nói thật, tôi muốn họ dừng lại." Trong 52 người Nhật mà chúng tôi hỏi, 92% chọn "nói thật, tôi muốn họ dừng lại." Chỉ 8% nói không phiền.

Và những ý kiến chúng tôi thu thập được cũng kể cùng một câu chuyện từ góc nhìn khác. Trong 70 ý kiến người Nhật về việc chụp ảnh không xin phép, 79% thấy thực sự khó chịu, mức phản ứng tiêu cực mạnh nhất trong cả 21 chủ đề chúng tôi từng tìm hiểu, mạnh hơn cả chuyện tiền tip, chuyện chen hàng hay phép lịch sự khi dùng đũa.

Nhưng điều khiến chúng tôi muốn tìm hiểu tiếp lại là 1% (ý kiến tích cực duy nhất), vì người đó nói: "Cứ hỏi trước đi, thường thì chúng tôi sẽ đồng ý."

Vì vậy chúng tôi tìm hiểu thêm và thu thập tổng cộng hơn 130 ý kiến: 70 ý kiến ban đầu về chụp ảnh không xin phép, cộng thêm ý kiến riêng về trải nghiệm "hỏi trước", về việc bị quay phim cho vlog và livestream, và về sự khác biệt giữa các thế hệ. Chúng tôi cũng tham khảo dữ liệu khảo sát từ NTT Docomo Mobile Society Research Institute và SHIBUYA109 Lab.

Lưu ý: Đây không phải khảo sát thống kê. Chúng tôi tập hợp những gì người Nhật tự viết bằng tiếng Nhật trên các nền tảng công khai. Có ý kiến giận dữ. Có ý kiến thông cảm. Có ý kiến vừa giận vừa thông cảm cùng lúc, như cô học sinh dã ngoại vừa ngạc nhiên vừa vui trong cùng một khoảnh khắc. Những cảm xúc lẫn lộn như vậy mới là điều chúng tôi muốn bạn thấy.


Nhiệt độ cảm xúc: 79% khó chịu

Trong 70 ý kiến người Nhật về việc bị chụp ảnh mà không xin phép:

Không phiền
1%
Hiểu nhưng không thoải mái
20%
Thực sự khó chịu
79%

Để so sánh: chủ đề gây tranh cãi nhất chúng tôi từng viết, ghế ưu tiên trên tàu, chia ý kiến người Nhật khoảng 60/15/25. Cách sử dụng đũa có thanh xanh khoảng 92%. Đây là chủ đề duy nhất mà thanh đỏ dài vượt hẳn như vậy.

Những ý kiến này có thể khó nghe, nhưng rất đáng để lắng nghe.

Chuyện xảy ra hằng ngày

Với những người mặc trang phục truyền thống (dù là những người làm việc trong lĩnh vực văn hóa như các geiko và maiko sống và làm việc ở khu phố geisha Gion của Kyoto, hay du khách thuê kimono trải nghiệm), bị chụp ảnh mà không đồng ý là chuyện thường ngày, không phải hiếm hoi.

浅草で着物着て歩いてたら、外国人にいきなりカメラ向けられた。声もかけずに。モデルじゃないんだけど… Mình đang đi bộ ở Asakusa mặc kimono, rồi một du khách chĩa máy ảnh vào mình mà không nói một lời. Mình đâu phải người mẫu...

観光地にいくと、結構な頻度で外国人がストーカーの如くずっとついてまわって写真とってくる Ở các điểm du lịch, du khách nước ngoài đi theo mình như stalker, liên tục chụp ảnh.

京都で友達と着物着て観光してたら、ずーっと外国人の二人組についてこられて、写真撮られまくった。やめて!って言ってもぜんぜん撮るのやめなくて Mình cùng bạn mặc kimono đi chơi Kyoto, rồi hai người nước ngoài cứ đi theo chụp ảnh liên tục. Mình nói "dừng lại đi!" nhưng họ hoàn toàn không dừng.

Nhiều người nhắc đi nhắc lại một cảm giác: bị nhìn như một món đồ lạ để ngắm.

外国人は日本に来て日本人勝手に撮るのも動物園行って動物撮るのも同じ感覚なのか見下されてる気分 Người nước ngoài đến Nhật chụp ảnh người Nhật mà không hỏi — có phải cùng cảm giác như đi sở thú chụp ảnh động vật không? Cảm giác như bị coi thường.

Trẻ em và trường học

Nhiều ý kiến lo lắng chuyện trẻ em bị người lạ chụp ảnh.

大阪の都市部、外国人が凄く多いのよね。制服を着た小学校の子ども達が集団でいると、珍しいから、写真撮ろうとするんですわ Ở trung tâm Osaka, du khách rất đông. Khi thấy nhóm học sinh tiểu học mặc đồng phục, họ cố chụp ảnh vì thấy "lạ mắt."

幼稚園で遠足に行くと、外国人が勝手に園児達の写真を撮るから困るらしい Khi trẻ mẫu giáo đi dã ngoại, người nước ngoài cứ chụp ảnh các bé mà không hỏi — thật sự là vấn đề.

Có người kể rằng chuyện hồi nhỏ đến giờ vẫn còn khiến mình lo:

小学生の頃ランドセルが珍しかったからか、学校の帰り道に写真を撮られました。もう小学生ではないですが、外国人が増えるので、浴衣とか着てたらまた撮られるのではないかと怖いです Hồi tiểu học, có người chụp ảnh mình — chắc vì cặp sách (ランドセル) trông lạ mắt. Giờ mình không còn nhỏ nữa, nhưng du khách ngày càng đông, mình sợ nếu mặc yukata thì lại bị chụp.

Một chuyện xảy ra từ hồi nhỏ mà nhiều năm sau vẫn ảnh hưởng đến cách người này cảm nhận về máy ảnh.

Chuyện xảy ra sau đó: bị đăng lên mạng xã hội

Nhiều người cho biết điều tệ nhất là những gì xảy ra sau khi bị chụp.

温泉地に住んでるので、ただスーパーに買い物に行くだけでも世界の誰かの写真か動画に映り込んで、SNSに知らず知らず晒されてると思う Mình sống ở vùng suối nước nóng. Chỉ đi siêu thị thôi mà mình nghĩ mình đã xuất hiện trong ảnh hay video của ai đó, bị đăng lên mạng xã hội mà không hề hay biết.

地元の朝市に野菜買いに行ったら、インスタに私と夫の姿晒されてた…モザイクなんてもちろん無し Mình đi chợ sáng mua rau, rồi phát hiện ảnh mình và chồng bị đăng lên Instagram — tất nhiên không hề được làm mờ.

インターネット上に上がってる写真や動画の中に、迷惑撮影で映り込んで勝手に晒された自分の顔、どれだけあるんだろ…? Trong tất cả ảnh và video trên internet, có bao nhiêu tấm chứa khuôn mặt mình — bị chụp mà không đồng ý rồi đăng cho cả thế giới xem...?

Nỗi lo này có cơ sở. Một người kể lại chuyện đã xảy ra với chính mình:

外国人からの盗撮について。SNSにあげられてしまいました。報告をしているのですが動画が消えません。しかも動画が拡散されてしまっていて本当に困っています Về việc bị người nước ngoài lén quay — video đã bị đăng lên mạng xã hội. Mình đã báo cáo nhưng video không bị gỡ. Hơn nữa video còn bị lan truyền và mình thật sự không biết phải làm sao.

💡 Phản ứng mạnh nhất chúng tôi từng thấy

Qua 21 chủ đề và hàng ngàn ý kiến người Nhật, chụp ảnh không xin phép tạo ra phản ứng tiêu cực mãnh liệt nhất chúng tôi từng đo được. Chuyện ồn ào trên tàu, chuyện tiền tip hay cách cầm đũa đều không gây phản ứng mạnh bằng bị chụp ảnh mà không được hỏi. Lý do là chuyện này sâu hơn phép lịch sự: người bị chụp cảm thấy mình chỉ là cảnh để chụp, chứ không được nhìn như một con người.

Những ngăn tủ gỗ trong lớp học tiểu học ở Nhật, mỗi ngăn đựng một chiếc cặp randoseru màu đen, đỏ hoặc hồng, phía trước là sàn gỗ với bàn ghế nhỏ
Randoseru, chiếc cặp cứng mà học sinh tiểu học Nhật Bản đeo, được cất trong ngăn tủ của lớp. Có người kể lại chuyện bị chụp ảnh trên đường đi học về, có lẽ vì chiếc cặp trông lạ mắt.Photo by AHLN / CC BY 2.0 / Wikimedia Commons

Khi có người hỏi trước

Con số 79% chưa nói hết câu chuyện.

Khi chúng tôi thu thập ý kiến cụ thể về chuyện gì xảy ra khi ai đó hỏi trước khi chụp ảnh, cảm xúc lại ngược hẳn.

写真撮ってもいいですか?って一声かけてくれる人はむしろ嬉しかったかな Khi ai đó hỏi "cho mình chụp ảnh được không?", mình thật sự thấy vui.

基本的には、恥ずかしながら両方OKです…こちらから聞いて一緒にワイワイ撮ります Thật ra mình OK với cả hai — và khi họ hỏi, mình còn chủ động trò chuyện thêm. Chúng mình chụp ảnh cùng nhau và rất vui.

外国人なら気持ちは分かるので撮ります。着物が珍しいのかな… Nếu là người nước ngoài, mình hiểu tâm trạng họ nên sẽ cho chụp. Chắc họ thấy kimono lạ mắt nhỉ...

Một người kể rõ sự khác biệt này:

ちゃんと撮ってもいいですか?って聞いてきた方もいました。とても丁寧だったので、余計に盗撮してきた人に腹が立ちます Có người hỏi rất lịch sự "cho tôi chụp ảnh được không?" Và vì họ chu đáo như vậy, mình càng tức giận hơn với những người lén chụp.

Việc cần làm đơn giản đến bất ngờ. Nhiều người cho biết chỉ một cử chỉ nhỏ thôi cũng có ý nghĩa rồi:

「OK?」って聞いてくる人もいるけど Có người chỉ hỏi "OK?" — và chỉ vậy thôi cũng đã giúp rồi.

Một phụ nữ tại lễ hội pháo hoa kể về cảm giác khi ai đó dùng tiếng Nhật bập bõm để hỏi:

花火大会で妹と浴衣で行ったのですが、外国人の方にカタコトで「可愛いですね。一緒に写真撮ってください」と言われて写真を撮りました Ở lễ hội pháo hoa cùng em gái, chúng mình mặc yukata thì có một người nước ngoài nói bằng tiếng Nhật bập bõm: "Dễ thương quá. Cho chụp ảnh chung được không?" Thế là chúng mình chụp cùng.

"カタコト" (katakoto) là tiếng Nhật bập bõm, nói chưa tròn câu. Nói chưa giỏi cũng không sao. Chính việc người kia hỏi trước mới khiến cô vui vẻ chụp cùng.

Quay lại với cô học sinh dã ngoại trong bình luận trên kênh YouTube, người đã khởi đầu bài viết này. 9 trên 10 du khách chụp ảnh cô mà không nói gì. Nhưng khi cô giơ tay làm dấu V với một người, "Người đó cười rạng rỡ đến nỗi mình cũng thấy vui."

Vẫn là máy ảnh ấy, bộ kimono ấy, điểm du lịch ấy, nhưng cảm giác của cô khác hẳn. Điểm khác duy nhất là người kia có nhìn cô như một con người trước hay không.

💡 Chỉ cần hỏi một câu là thay đổi tất cả

Điều tạo ra khác biệt giữa 79% và 1% là cho người kia thấy mình nhìn thấy họ. Không cần quy tắc hay lớp học văn hóa nào cả. Chỉ cần chỉ vào máy ảnh rồi gật đầu, mỉm cười, hay hỏi "OK?" bằng bất kỳ ngôn ngữ nào. Cử chỉ đó nói với người kia rằng: Tôi nhìn bạn như một con người, không phải một đối tượng. Ở Nhật Bản, nơi omoiyari (sự quan tâm đến người khác) ăn sâu vào văn hóa, cử chỉ nhỏ ấy lần nào cũng làm thay đổi cả cuộc gặp.


Nỗi lo năm 2026: trở thành nội dung của người khác

Những điều mọi người kể đã thay đổi. Khi chúng tôi bắt đầu thu thập ý kiến năm 2025, phần lớn là chuyện ảnh chụp: có người chĩa máy ảnh, bấm máy, rồi thôi.

Đến năm 2026, chuyện được kể nhiều hơn là bị quay phim để làm vlog, livestream hay nội dung, và người bị quay nói rằng cảm giác khác hẳn.

入店時からスマホ片手に動画を撮影し続けていた外国人グループがいたんです。楽しむのはいいと思うんですけど、正直声がうるさくて、さっさと店を出てしまいました Có một nhóm người nước ngoài vào quán, tay cầm điện thoại quay phim từ lúc bước vào. Mình không phiền họ vui vẻ, nhưng thật lòng họ ồn quá nên mình bỏ đi luôn.

電車内の様子をハンディカメラで撮影している外国人がいたんです。ぐるっと端から端まで映していたんです Có người nước ngoài trên tàu quay phim bằng máy cầm tay, quét từ đầu toa đến cuối toa. (Phụ nữ ngoài 30)

Hai chuyện này khác nhau nhiều. Ảnh chụp chỉ giữ lại một khoảnh khắc, còn vlog ghi lại cả con người bạn, từ khuôn mặt, phản ứng đến sinh hoạt hằng ngày, để làm nội dung cho khán giả của người khác. Người thấy rõ điều này nhất là những ai sống ngay cạnh các điểm tham quan. Trên đảo nghệ thuật Naoshima, du khách đi qua những con hẻm nơi người dân đang sinh hoạt bình thường, và chỉ cần ai đó giơ máy lên, cuộc sống bình dị ấy có thể thành nội dung của người khác.

外国人て一切ボカシ入れずに動画撮るし、観光地住まいだから本当に迷惑してる Người nước ngoài quay phim mà không làm mờ gì cả. Mình sống ở vùng du lịch và thật sự rất phiền.

知らない所で全世界に公開されてたら嫌すぎる Nghĩ đến chuyện bị phát sóng ra toàn thế giới mà không hay biết — thật không chịu nổi.

YouTuberにモザイク無しで顔と名札も映像にばっちり映されてたから Một YouTuber quay rõ ràng mặt và thẻ tên của mình — không làm mờ gì cả.

Có người kể chuyện này đã ảnh hưởng đến cả sinh hoạt của mình:

周りを勝手に映してネットにあげてる人多すぎじゃない?それが嫌でマスクしたい Quá nhiều người quay phim người xung quanh rồi đăng lên mạng. Vì thế mình muốn đeo khẩu trang.

Một người khác nhận thấy giới trẻ đã bắt đầu thích nghi:

映されてる高校生らしき子達が顔映されないようにフード被ったり顔背けてるのが可哀想過ぎた Mình thấy mấy bạn trông như học sinh trung học kéo mũ trùm lên và quay mặt đi để tránh bị quay phim. Thương quá.

Và có lẽ ý kiến nói lên nhiều nhất:

週末は街なかでも生配信してたりするから、何処で遭遇するかわからなくてマジ憂鬱 Cuối tuần, người livestream có mặt khắp nơi trong trung tâm thành phố. Không biết sẽ gặp ở đâu. Thật sự thấy chán nản.

Giờ đây nỗi lo theo người ta đi khắp nơi: bất cứ lúc nào, ở nơi công cộng nào, mình cũng có thể thành nhân vật trong nội dung của ai đó mà không hay biết.

💡 Từ ảnh chụp đến nội dung

Khi người Nhật nói về chuyện bị quay phim, có một từ được dùng rất thường xuyên: 晒される (sarasu), nghĩa là bị phơi bày trước thiên hạ. Người ta chọn từ này thay cho "bị chụp" hay "bị ghi hình". Khi chuyển từ ảnh tĩnh sang quay video liên tục, vấn đề vừa lớn hơn vừa khác đi về tính chất. Ảnh chỉ giữ một khoảnh khắc, còn vlog là cả một câu chuyện, trong đó người bị quay thành nhân vật dù chưa bao giờ đồng ý tham gia.

Một con hẻm nhỏ trong khu dân cư trên đảo Naoshima, hai bên là những ngôi nhà cũ với tường ván tuyết tùng hun đen, tường vữa trắng và cửa sổ chấn song gỗ, trên đường không có ai
Một con hẻm trong khu dân cư trên đảo Naoshima. Du khách đến hòn đảo nghệ thuật này đi ngang qua cửa nhà của người dân đang sinh hoạt như mọi ngày.Photo by 663highland / CC BY 2.5 / Wikimedia Commons

Giới trẻ cảm thấy thế nào

Nhiều người nghĩ rằng giới trẻ Nhật Bản (thế hệ Instagram và TikTok) sẽ ít bận tâm chuyện bị quay phim. Nhưng các khảo sát cho thấy điều ngược lại.

SHIBUYA109 Lab (2025) phát hiện 75,6% Gen Z Nhật Bản ngại đăng ảnh lộ mặt hay cơ thể lên mạng, và có nhiều cách để tránh lộ mặt: selfie qua gương (56,9%), chụp chỉ phía sau hoặc nghiêng (43,6%), cầm điện thoại che mặt (43,3%).

Một khảo sát khác của Z-SOZOKEN (2025) cho thấy 52% Gen Z sẽ bỏ mạng xã hội hoàn toàn nếu bắt buộc phải lộ mặt.

Và NTT Docomo Mobile Society Research Institute cho thấy một kết quả đáng chú ý: người trẻ ở thành thị (63% lo ngại về quay phim không xin phép) thực tế lo lắng hơn người cao tuổi ở cùng khu vực (59%).

Kết quả này thoạt nghe có vẻ lạ, nhưng nghe giới trẻ kể thì sẽ hiểu:

高校1年生の女です。よく観光地とか、遊びに行った時に外国人の方によく盗撮されるんですけどなんか意味とかってあるんですか? Mình là học sinh lớp 10. Khi đi tham quan hay đi chơi, mình hay bị người nước ngoài lén chụp ảnh. Có lý do gì không ạ?

高2女子です。外国人の方に「写真写って貰っても良いですか?」と言われたので撮ってもらいましたが、後から不安になりました Mình là học sinh lớp 11. Một người nước ngoài hỏi bằng tiếng Nhật bập bõm "cho chụp ảnh chung được không?" nên mình đồng ý. Nhưng sau đó mình cảm thấy lo lắng.

Ý kiến thứ hai đáng để suy nghĩ: dù người kia đã hỏi một cách lịch sự, sau đó cô vẫn lo ảnh sẽ đi đâu, ai sẽ xem. Thế hệ này biết rõ thứ gì đã lên mạng thì sẽ ở đó rất lâu, điều mà thế hệ trước có thể chưa nghĩ tới.

Thêm một con số giúp thấy rõ hơn: khảo sát TesTee (2017) phát hiện 55% phụ nữ trẻ sở hữu ứng dụng máy ảnh im lặng hoặc ít tiếng, dùng để tránh làm phiền người khác ở nơi công cộng chứ không phải để chụp lén. Thế hệ dùng máy ảnh nhiều nhất cũng là thế hệ để ý nhất đến chuyện máy ảnh ảnh hưởng tới người khác.

💡 Thế hệ hiểu rõ nhất

Lớn lên cùng máy ảnh, Gen Z Nhật Bản lại nhạy cảm hơn với máy ảnh. Các bạn trẻ hiểu rằng ảnh chụp hôm nay có thể nằm trên internet rất lâu, dùng app chụp không tiếng để khỏi làm phiền ai, và giấu mặt ngay cả trên trang cá nhân của mình. Vì vậy khi bị người lạ chĩa máy ảnh vào, họ không xem đó là chuyện nhỏ, vì biết rõ chuyện gì có thể xảy ra sau đó.


Điều chúng tôi rút ra

Bài viết này bắt đầu từ cô học sinh mặc kimono và một chiếc máy ảnh. Kết luận có thể chỉ đơn giản là du khách nên hỏi trước khi chụp, và điều đó đúng, nhưng những ý kiến chúng tôi thu thập còn cho thấy nhiều hơn thế.

Không phải người Nhật nào cũng phản đối chuyện bị chụp ảnh. Nhóm 20% trung lập hiểu rằng du khách tò mò, còn nhóm 1% không phiền thì xem đó là giao lưu văn hóa. Ngay cả trong 79% cảm thấy khó chịu, nhiều người nói tương tự: "Nếu họ chỉ cần hỏi, mình sẽ đồng ý."

Điều làm nên khác biệt là có chào hỏi người kia trước khi chụp hay không.

Chuyện này sâu hơn một mẹo lịch sự thông thường vì bên dưới còn nhiều điều khác, và đó là lý do chúng tôi kể lại qua tiếng nói của người Nhật trong mục Voices:

  • Người cầm máy và người bị quay không ngang hàng. Người cầm máy ảnh có lựa chọn. Người bị quay gần như không có. Nhiều ý kiến mô tả muốn phản đối nhưng cảm thấy không thể, đặc biệt nhân viên phục vụ sợ đối đầu, như những nhân viên mặc trang phục hóa trang phát tờ rơi ở một khu phố như Akihabara, những người đang làm việc chứ không đứng đó làm cảnh cho ai chụp.

  • Rủi ro đã khác trước. Năm 2026, một tấm ảnh có thể thành nội dung được phát đi khắp thế giới, nằm trên mạng rất lâu, và ai cũng có thể tìm thấy, từ sếp, hàng xóm đến người lạ.

  • Giới trẻ hiểu rõ hơn ai hết. Những người thoải mái nhất với công nghệ lại khó chịu nhất khi bị người lạ quay phim. Nghe có vẻ mâu thuẫn, nhưng đó là vì họ hiểu hình ảnh sẽ đi đến đâu.

Quay lại với ý kiến đầu tiên của bài viết. Cô học sinh mặc kimono đi dã ngoại bị 9 trên 10 du khách chụp ảnh mà không hỏi. Cô có thể chỉ kể chuyện đó, nhưng cô còn kể thêm về một du khách đã cười rạng rỡ khi cô giơ tay làm dấu V, khiến cô cũng thấy vui lây.

Bài viết này muốn kể lý do đằng sau lời khuyên "hỏi trước đi". Ở Nhật Bản, nếu bị chĩa máy ảnh vào mà không được hỏi, người ta thấy mình chỉ là nội dung của người khác. Còn nếu được cùng chụp, tấm ảnh ấy sẽ thành một kỷ niệm của ai đó.

Để biết mẹo thực tế về cách chụp ảnh lịch sự ở Nhật (bao gồm những điều nên làm tại đền chùa, lễ hội và trên phố), xem hướng dẫn đầy đủ: Phép lịch sự khi chụp ảnh tại điểm du lịch.

Để hiểu giá trị văn hóa của sự quan tâm đến người khác đằng sau cuộc trò chuyện này: Omoiyari: sợi chỉ vô hình của sự quan tâm ở Nhật Bản.


Bạn đã từng trải qua chuyện này chưa?

Dù bạn là du khách đang băn khoăn nên làm gì cho phải, hay từng bị chụp ảnh mà không ai hỏi trước, chúng tôi rất muốn nghe câu chuyện của bạn nhé.

Voice Box →


Nguồn tham khảo

Dữ liệu khảo sát

  • NTT Docomo Mobile Society Research Institute: Survey on Photography Manners (2023)

    • Độ tuổi 15-79, so sánh thành thị và nông thôn
    • 63% người trẻ thành thị lo ngại về quay phim không xin phép
    • Nguồn
  • SHIBUYA109 Lab: Gen Z Social Media Behavior Report (2025)

    • 75,6% Gen Z không muốn đăng ảnh lộ mặt
    • Selfie qua gương (56,9%), chụp phía sau/nghiêng (43,6%), cầm điện thoại che mặt (43,3%)
    • Nguồn
  • Z-SOZOKEN: Gen Z SNS Usage Survey (2025)

  • TesTee: Young Women's Camera App Survey (2017)

    • 55% phụ nữ trẻ (10-20 tuổi) sở hữu app máy ảnh im lặng để tránh làm phiền người khác
    • Nguồn (qua PR Times)
  • Bengo4 (Lawyer Dot Com): Secret Photography Survey (2023)

    • 44% phụ nữ từng bị hoặc nghi bị lén chụp ảnh
    • 50,4% không làm gì cả
    • Nguồn (qua PR Times)

Ý kiến trực tuyến

  • Các trang hỏi-đáp, diễn đàn và bài đăng mạng xã hội tiếng Nhật công khai: ý kiến trực tiếp của người trong cuộc về việc bị chụp ảnh không xin phép, bị chụp khi mặc kimono, trẻ em bị người lạ chụp ảnh, bị xin chụp ảnh, các tình huống tại lễ hội pháo hoa, video bị tải lên mà không có sự đồng ý, quay phim và phát trực tiếp ở nơi công cộng, các YouTuber nước ngoài quay phim tại Nhật, cũng như nhiếp ảnh đường phố và quyền hình ảnh cá nhân ở Nhật Bản.

Truyền thông

Dữ liệu gốc từ WMJS

  • Kênh YouTube (tiếng Nhật): video photo_without_permission, 3 bình luận của người xem, trong đó có câu chuyện của nữ sinh mặc kimono đi dã ngoại (video ID: jPlJU5q-T-o, đăng ngày 2026-05-16)
  • Kênh YouTube (tiếng Nhật): bình chọn photo_without_permission, 52 người trả lời tính đến ngày 2026-05-27. "Không phiền": 8%, "Nói thật, tôi muốn họ dừng lại": 92%
  • Kênh YouTube (tiếng Anh): bình chọn photo_without_permission, bình luận ghim trích kết quả 79% (video ID: 6LRbbzC3y5w)
  • Bộ ý kiến ban đầu: 70 ý kiến về việc bị chụp ảnh không xin phép (thu thập ngày 2026-04-25)
  • Tìm hiểu thêm: hơn 60 ý kiến về trải nghiệm được hỏi trước, nỗi lo về vlog và livestream, và khác biệt giữa các thế hệ (thu thập ngày 2026-05-28)

Lưu ý về trích dẫn

Trích dẫn từ các nền tảng trực tuyến đã được chỉnh sửa nhẹ để dễ đọc hơn (sửa lỗi chính tả, định dạng rõ ràng). Ý nghĩa và mục đích của mỗi bình luận không thay đổi. Nguồn gốc được liên kết ở trên.


Bài viết này có sẵn bằng các ngôn ngữ bao phủ hơn 95% du khách đến Nhật Bản (dựa trên dữ liệu JNTO 2025). Cần ngôn ngữ khác? Hãy cho chúng tôi biết qua Voice Box.

WMJS được viết tại Nhật Bản bởi một người Nhật mong bạn hiểu Nhật Bản thêm một chút, và được chuyển sang tiếng Việt với sự trợ giúp của AI. Chúng tôi kiểm tra từng trang, nhưng tiếng Việt không phải tiếng mẹ đẻ của chúng tôi. Nếu có câu nào đọc thấy lạ, hãy cho chúng tôi biết. Một câu là đủ.

How well do you know Japan?

Based on 51,218+ real Japanese voices

Take the Quiz

Muốn biết thêm? Hỏi người Nhật nhé

Bạn còn thắc mắc gì về chủ đề này? Chúng tôi sẽ hỏi người Nhật thật.

Voice Box →