Yamadera có đáng đi không? 1.015 bậc đá và lý do người ta leo lên

Yamadera, tên chính thức là chùa Risshaku-ji, nằm trên một sườn núi ở Yamagata. Muốn lên tới các điện trên cao, bạn phải leo 1.015 bậc đá xuyên qua rừng tuyết tùng. Ở đây không có cáp treo, cũng không có lối nào khác, nên cả đường lên lẫn đường xuống đều phải tự đi bộ. Thường thì bạn biết con số 1.015 trước cả khi thấy tấm ảnh đầu tiên. Trong một chuyến Nhật Bản ngắn ngày, có nên dành hẳn một ngày cho Yamadera hay không là câu hỏi khiến bạn phải đắn đo, và cũng có người quyết định bỏ Yamadera ra khỏi lịch trình.

Những du khách đã leo thì phần lớn không còn đắn đo nữa sau chuyến đi, như bạn sẽ thấy ở thang đo bên dưới. Bài này kể lại lý do của họ bằng chính lời họ viết, rồi tới du khách Nhật Bản, những người leo cùng những bậc đá ấy nhưng với lý do hơi khác một chút.

Có đáng leo không? Lời của những người đã leo

Trước hết là du khách quốc tế đã leo Yamadera rồi viết lại trên Reddit và TripAdvisor. Chúng tôi gom được 58 ý kiến, mỗi ý kiến chỉ tính một lần, và kết quả như sau.

Phía màu đỏ có 5 trong 58 ý kiến. Một du khách để lại đánh giá trên TripAdvisor kể rằng đã nghe nói chùa có thắp đèn buổi tối, nhưng sau giờ đóng cửa chỉ khoảng ba công trình trên đỉnh lên đèn. Theo lời du khách ấy, “màn thắp đèn không như chúng tôi mong đợi” và “thật sự hụt hẫng so với những gì bạn có thể thấy ở Kyoto”. Một du khách khác, cũng trên TripAdvisor, viết: “Có lẽ tôi đã kỳ vọng quá cao vì đọc các bài đánh giá trên mạng, hoặc cũng có thể do hôm chúng tôi đến Yamadera đông người, nhưng chúng tôi không mấy ấn tượng.” Ý kiến thứ ba là một câu trả lời trên diễn đàn TripAdvisor, trong chủ đề có người hỏi đến Yamadera mà không leo lên thì có đáng không. Người trả lời viết “E là quanh chân núi không có gì nhiều đâu.” và khuyên “Tốt hơn là đi Matsushima.” Hai ý kiến đỏ còn lại đều của cùng một du khách trên Reddit, người gặp đúng một ngày mưa. Trong năm ý kiến ấy, không có ý kiến nào nói bậc đá là vấn đề. Điều làm họ hụt hẫng là cơn mưa, là phần chân núi khi không leo lên, hoặc là một hình dung có sẵn từ trước khi đến, rồi tới nơi thì không giống như vậy.

Phía màu xanh cũng có nhiều điều hơn là chùa đẹp, cảnh đẹp. Trên Reddit, một du khách kể: “Tôi đã suýt nói ‘đủ chùa rồi, bỏ qua thôi!’, nhưng tôi mừng lắm vì đã đến.” Một người khác viết trên TripAdvisor: “Đúng là phải leo hơn 1.000 bậc mới tới được quần thể chùa. Nhưng chính chặng leo đã rất đáng công sức.” Cũng trong bài ấy có câu “Quan trọng là hành trình, chứ không phải đích đến.” Trong vài bài đánh giá tích cực khác, người viết cũng thấy bản thân việc đi bộ lên đã vui. Một du khách đến từ Munich đùa “Thang cuốn đâu rồi?”, rồi vẫn leo hết các bậc và xếp Yamadera vào những nơi nhất định phải ghé khi tới vùng này. Cũng có vài người thấy chặng leo dễ hơn họ tưởng khi nhìn con số, và đó là một phần lý do họ mừng vì đã đến.

Còn người Nhật leo những bậc đá ấy thì thấy sao?

Du khách Nhật Bản cũng viết đánh giá, trên chính những trang họ dùng để lên kế hoạch đi chơi như Jalan, 4travel và Yahoo! Map. Chúng tôi cũng thu thập những bài ấy, và kết quả như sau.

Nếu đặt hai thang đo cạnh nhau, bên du khách quốc tế có 5 trong 58 ý kiến (9%) thấy hụt hẫng. Bên người Nhật thì chỉ có một bài trong 146 (1%), và bài đó cũng không nói về bậc đá. Nhóm ít hoài nghi nhất về một ngày leo 1.015 bậc lại là nhóm đã biết ngọn núi này qua danh tiếng từ trước khi đến. Có người từ lâu đã muốn đi, có người biết bài haiku của Basho, có người thấy nơi này đúng như những gì mình đã hình dung.

Người Nhật kể về chặng leo theo những cách rất riêng. Trên Jalan, có người viết: “Cảm nhận sự tĩnh lặng, vừa nghe tiếng ve kêu vừa chậm rãi bước lên, tôi đã rũ bỏ được phiền não.” Phiền não, tiếng Nhật là bonno, là từ nhà Phật chỉ những ham muốn và bực dọc đời thường làm tâm trí vẩn đục. Một người khoảng 40 tuổi trên 4travel thì thử ước lượng sơ độ dốc của con dốc, rồi đi tới kết luận “Cảnh nhìn xứng với công sức leo lên tận trên cùng.” Có người lái xe thuê từ sân bay Sendai, chở mẹ 76 tuổi tới đây vì mẹ muốn đi, rồi viết trên 4travel: “Mong mọi người nhất định hãy đến khi còn đủ sức.” Một người khác trên Jalan kể rằng lần leo trước đã cách đó 5 năm. Vừa bước sang tuổi 70, người viết quay lại để thử xem đôi chân còn lên tới đỉnh được không. Lên được, cảnh rất đẹp, và từ đó tác giả quyết định sẽ còn leo tiếp, lấy đây làm thước đo sức chân và thể lực, mùa hè nghe ve, mùa thu ngắm lá đỏ, mùa đông leo giữa tuyết.

Có người coi cảnh nhìn là phần thưởng cho công sức bỏ ra. Cũng có người coi chính chặng leo là một phần lý do để đến, vì cảm giác mình đã làm được, vì được rũ bỏ những suy nghĩ đời thường, hay vì muốn thử sức cơ thể mình. Với những người này, cái mệt khi leo không chỉ là cái giá để được ngắm cảnh.

Những điều nên biết trước khi đi

Theo cách đếm của chính chùa, có tất cả 1.015 bậc đá. Con số này xuất hiện trong bài đánh giá của du khách dù chẳng ai hỏi tới. Một người trên Jalan viết rằng “nhìn 1.015 bậc thang thì thoáng chần chừ”, nhưng “bậc thấp, lại có tay vịn, nên cuối cùng tôi cũng lên được.” Theo JNTO, nếu đi đều chân thì lên tới đỉnh mất khoảng 30 đến 40 phút. Chùa cho biết toàn bộ lộ trình đều là bậc đá, đi về mất khoảng 1 giờ 30 phút.

Chùa do Jikaku Daishi Ennin, người đứng đầu đời thứ ba của tông Thiên Thai, lập vào năm 860. Chính điện Konponchudo làm bằng gỗ dẻ gai, được cho là công trình gỗ dẻ gai cổ nhất Nhật Bản và là Di sản Văn hóa Quan trọng cấp quốc gia. Bên trong điện có ngọn đèn Pháp bất diệt, ngọn lửa mang về từ tổ đình Enryaku-ji lúc lập chùa, và tương truyền đã cháy từ đó tới nay.

Năm 1689, nhà thơ Matsuo Basho ghé nơi này trong hành trình Oku no Hosomichi và viết bài haiku shizukasa ya / iwa ni shimiiru / semi no koe. Bài thơ nói về sự tĩnh lặng, và tiếng ve kêu như thấm vào những tảng đá. Trên đường leo, giữa cổng Sanmon và cổng Niomon, có Semizuka, tấm bia tưởng niệm nơi cất giữ tờ giấy chép bài thơ. Gần Konponchudo còn có tượng Basho và tượng Sora, học trò của ông. Ngoài những giờ đông khách, vào quãng lặng giữa hai đoàn người, rừng vẫn yên đủ để bạn thấy bài thơ đúng như vậy đó.

Khung cảnh nổi tiếng nhất là từ Godaido, một ngôi điện dựng nhô ra khỏi vách đá gần đỉnh. Từ đó bạn nhìn xuống thung lũng sông Tachiya và thị trấn dưới chân núi, nơi bạn bắt đầu leo. Muốn tới Godaido thì đi theo lối rẽ bên phải Kaisando. Godaido và Okunoin, ngôi điện trong cùng ở cuối dãy bậc, là hai điểm dừng khác nhau. Lối rẽ này dễ đi lướt qua lắm, và đã có một người Nhật viết trên Jalan rằng không tìm được đường lên chỗ ngắm cảnh nên đành ra về mà không thấy. Khi sắp xếp cả ngày, bạn cứ lấy Godaido làm điểm chính nhé.

Phí vào núi là ¥500 cho người lớn (từ tuổi trung học cơ sở trở lên) và ¥200 cho trẻ em (từ 4 tuổi trở lên). Mức phí này áp dụng từ lần điều chỉnh vào tháng 4 năm 2025. Chùa chỉ nhận tiền mặt, trả ở văn phòng cổng Sanmon, chỗ bắt đầu chặng leo chính. Phần khuôn viên bên dưới cổng, kể cả Konponchudo, không mất phí vào cửa; nếu muốn vào lễ ở nội điện Konponchudo thì trả riêng ¥200. Những bài đánh giá cũ ghi ¥300, đó là giá trước khi điều chỉnh.

Leo sao cho thong thả, lại được người leo cùng quý mến

Bạn cứ đi theo nhịp của riêng mình, không cần đuổi theo những người vượt lên. Trong vài bài đánh giá, người Nhật kể rằng đường xuống còn mỏi chân hơn đường lên. Hai người cho rằng cơn đau cơ hôm sau là do lúc xuống, và một người kể lúc leo lên chân vẫn ổn, xuống tới chân núi rồi mới bắt đầu run. Giày đi bộ thoải mái sẽ dễ đi hơn dép xăng-đan, vì bậc đá không bằng phẳng, lại có thể ướt hoặc đóng băng tùy mùa. Nhớ mang theo nước và một chiếc khăn nhỏ, nhất là vào mùa hè, vì đoạn cuối gần đỉnh khá trống trải, ít bóng râm nên nóng lắm đó.

Nếu không chắc về sức chân hay thời gian, bạn hãy lên Godaido trước, vì đó là khung cảnh có trong phần lớn các bức ảnh; Okunoin thì xa hơn một chút. Nên đi sớm trong ngày, và nếu được thì chọn ngày thường nha. Ở cả hai nhóm, người viết đánh giá nhắc tới cảnh đông người, hơn là bậc đá, như điều có thể làm mất vui một chuyến đi lẽ ra rất ổn.

Mùa thu có lá đỏ, và vào ngày nghỉ thì rất đông. Mùa xuân có hoa anh đào. Mùa đông bậc đá đóng băng, nên một đôi giày ống bám chắc sẽ giúp bạn yên tâm hơn nhiều so với giày thể thao thường.

Trên những bậc đá này bạn cũng không leo một mình. Một du khách trả lời trên diễn đàn TripAdvisor kể rằng điều đáng nhớ nhất là những khung cảnh và chuyện người leo động viên nhau bằng câu “ganbatte”, nghĩa là “cố lên”. Một du khách đến từ Stuttgart thì viết: “Leo cùng người Nhật lúc nào cũng vui, vì họ quý khi có một người nước ngoài leo cùng.” Suốt 30 đến 40 phút trên cùng những bậc đá với người Nhật, bạn được cùng tham gia, chứ không chỉ đứng nhìn.

Những điều khiến bạn đắn đo đều có thật. Leo bậc đá thì mệt thật, thời tiết hôm đi thì không biết trước được, và 5 trong 58 ý kiến của du khách quốc tế thấy hụt hẫng, trong đó 4 ý kiến là vì trời mưa hoặc vì không giống điều đã hình dung từ trước. Còn ở phía muốn đi thì có ngọn lửa tương truyền đã cháy từ năm 860, có bài haiku vẫn đúng vào những lúc yên tĩnh, và ở cả hai nhóm, đại đa số đều nói chuyến đi đáng giá. Có người còn viết rằng chính chặng leo, ngoài cái mệt phải bỏ ra, cũng là một phần ý nghĩa của ngày hôm ấy.

Vẫn đang phân vân chuyến đi ngắn ngày nên dành thời gian cho những địa điểm nổi tiếng nào? Hãy bắt đầu với điều gì thật sự quan trọng ở Nhật Bản.

Nguồn

• Chùa Risshaku-ji (Yamadera), trang chính thức: Trang chủ và thông tin tham quan: Tiếng Nhật. Tổng cộng 1.015 bậc đá; phí vào núi ¥500 cho người lớn (từ tuổi trung học cơ sở trở lên), điều chỉnh từ tháng 4 năm 2025, chỉ nhận tiền mặt, trả ở văn phòng cổng Sanmon; ¥200 để vào lễ ở nội điện Konponchudo; lộ trình và các điện (Konponchudo, Sanmon, Semizuka, Niomon, Kaisando, Godaido, Okunoin); đi về khoảng 1 giờ 30 phút, toàn bộ là bậc đá; tượng Basho và Sora; bài haiku; Ennin lập chùa năm 860; ngọn lửa chia từ Enryaku-ji; Basho đến đây năm 1689 (kiểm tra ngày 2026-10-04).
• JNTO (Tổ chức Xúc tiến Du lịch Quốc gia Nhật Bản): Risshakuji Temple (Yamadera): Tiếng Anh. Chùa lập năm 860; ngọn đèn Pháp bất diệt trong Konponchudo, tương truyền đã cháy từ khi lập chùa; Konponchudo bằng gỗ dẻ gai, được xem là công trình loại này cổ nhất Nhật Bản; bài thơ Basho viết ở đây; lên tới đỉnh thường mất 30 đến 40 phút; tới Godaido theo lối bên phải Kaisando, nhìn xuống thung lũng sông Tachiya (kiểm tra ngày 2026-10-04).