Nikko có đáng đi không? Còn tùy bạn chọn đền chùa đi về trong ngày hay núi non ở lại một đêm

Nikko nằm ở phía bắc Tokyo, đi tàu nhanh nhất mất khoảng 2 tiếng. Trong các chủ đề thảo luận của du khách, câu hỏi hay gặp là bỏ ra trọn một ngày đi về như vậy có đáng không. Những đánh giá chúng tôi thu thập được chênh nhau rất xa. Có người xếp Nikko là điểm sáng của cả chuyến đi Nhật, có người gọi đây là nơi mình thích nhất ở Nhật Bản, nhưng cũng có người viết rằng “đó là chuyến đi tệ nhất trong ba tuần ở Nhật của chúng tôi”. Cả hai phía đều nói thật. Chỉ là hai nhóm người ấy đã đi hai chuyến rất khác nhau, dù cùng mang tên Nikko.

Đọc kỹ các ý kiến thì thấy rất ít ai tiếc vì đã đến các đền chùa. Điều người ta tiếc là cả một ngày xếp quanh những đền chùa ấy: đi vội, chen chúc, nhồi quá nhiều chỗ vào một ngày. Mà cách sắp xếp ngày đi thì bạn hoàn toàn tự chọn được, các phần sau sẽ nói rõ nhé.

Có đáng đi không? Du khách nói gì

Chúng tôi gom các ý kiến của du khách nước ngoài về Nikko và xếp tất cả theo một câu hỏi duy nhất: chuyến đi có đáng không. Mỗi ý kiến chỉ tính một lần, và kết quả chia ra như sau.

Phần có ích nhất lại nằm ở thanh đỏ, nên hãy xem thanh này trước. Có 19 ý kiến thất vọng, trong đó 9 ý kiến là vì đông người và kẹt xe, phần lớn rơi vào cuối tuần mùa thu và ngày lễ. Riêng 5 trong 9 ý kiến ấy nằm trong cùng một chủ đề thảo luận và kể về cùng một dịp cuối tuần có ngày lễ mùa thu. Những người viết muốn lên vùng núi phía trên khu đền chùa (hồ Chuzenji, thác Kegon, đầm lầy Senjogahara), và con đường núi kẹt cứng, xe gần như đứng yên.

Trong các ý kiến thất vọng, bài được nhiều người tán thành nhất là bài của một du khách: “Ít ra thì tôi cũng đã đến Nikko và ngắm những ngọn núi đẹp từ xa, nhưng thực ra đó là một ngày phí hoài.” Du khách ấy kể mình buồn rã rời, vì đi bộ ở Senjogahara là một trong những điều mình háo hức nhất. Cũng trong chủ đề đó, một người khác viết như sau (ý kiến này thuộc thanh giữa, không phải thanh đỏ): “Tôi đi Nikko trong ngày, vào giữa tuần, lúc cũng chẳng đông lắm, vậy mà mọi thứ vẫn rối tung. Đừng mất công đi về trong ngày, trừ khi bạn bắt chuyến tàu sớm nhất (7 giờ sáng).”

Các ý kiến thất vọng còn lại chia ra thế này: 4 ý kiến cho rằng từ Tokyo đi về trong ngày là quá xa, 4 ý kiến chê bản thân nơi này (thị trấn tiêu điều, bê tông quanh thác nước, các ngôi chùa na ná nhau, chỗ nào cũng phải trả tiền vào cửa), và 2 ý kiến không nêu lý do.

Ở thanh xanh, những người kể về chuyến đi của chính mình có cả người đi về trong ngày lẫn người ngủ lại. Ai đi trong ngày mà vẫn hài lòng thì phần lớn chỉ dành ngày đó cho khu đền chùa. Một du khách kể: “Tôi vừa ở Nikko chừng một tuần rưỡi trước và rất thích. Tôi chỉ đi một ngày nên bỏ qua thác nước. Đông nghẹt người, nhưng nếu xuất phát đủ sớm và hạ bớt kỳ vọng thì vẫn ổn.” Theo một người khác, “chỉ riêng các điểm Di sản Thế giới thôi cũng đủ cho một chuyến đi trong ngày”. Còn trong mắt một du khách nữa, “Nikko Toshogu là một trong những ngôi đền lộng lẫy nhất cả nước Nhật”.

Thanh giữa thì phần lớn xoay quanh chuyện thời gian: nên dành cho Nikko bao lâu, đi trong ngày hay ở lại, đi vội hay thong thả. Một du khách ở lại hai đêm, thuộc thanh xanh, nói đúng điều đó: “Nikko đáng đi, là một trong những nơi tôi thích nhất trong số những chỗ đã ghé.” Rồi viết thêm: “Nói vậy chứ tôi ở hai đêm, và tôi không hiểu người đi về trong ngày làm sao mà thật sự thưởng thức được gì. Chắc phải vội ghê lắm.”

Vậy câu hỏi thật sự không nằm ở chỗ Nikko có đáng đi hay không, mà là bạn định đi Nikko nào.

Một cái tên, hai chuyến đi

Trên thực tế, cùng cái tên Nikko nhưng có hai chuyến đi khác nhau.

Chuyến thứ nhất là khu đền chùa Di sản Thế giới: đền Toshogu và các nơi lân cận là đền Futarasan, chùa Rinnoji. Ở đây có cổng Yomeimon phủ vàng, bức chạm ba chú khỉ, rừng tuyết tùng và những bậc đá dẫn lên mộ Tokugawa Ieyasu. Từ ga đi xe buýt hay đi bộ đều tới, và càng đến sớm thì càng dễ chịu. Đây là chuyến đi bạn có thể yên tâm: trong 19 ý kiến thất vọng, chỉ có 4 ý kiến chê bản thân nơi này.

Chuyến thứ hai là vùng núi phía trên, với hồ Chuzenji và thác Kegon. Đường lên là Irohazaka, con dốc có 48 khúc cua tay áo. Cảnh trên đó rất đẹp. Lá trên con đường này đổi màu đẹp nhất từ giữa tháng 10 đến đầu tháng 11, đúng mùa lá đỏ, và đó cũng là lúc xe cộ ùn tắc. Có hôm xe buýt gần như không nhúc nhích, và nếu rơi vào ngày không may thì bạn có thể mất vài tiếng trong dòng xe kẹt. Vì vậy hãy coi vùng núi là một chuyến riêng. Những câu chuyện về một ngày hỏng bét là của những người cố thêm vùng núi vào cùng một ngày với đền chùa rồi đi thật vội.

Người Nhật thấy Nikko thế nào

Còn đây là những bài đánh giá do chính khách tham quan người Nhật viết về cùng những đền chùa đó. Mỗi bài đánh giá cũng chỉ tính một lần.

Đặt hai thanh đỏ cạnh nhau: 8% ở phía người Nhật, 11% ở phía du khách nước ngoài, cả hai đều ngắn. Vậy nỗi thất vọng ở Nikko không phải do người nước ngoài hiểu lầm, cũng không phải chuyện chỉ người Nhật mới biết. Ở cả hai phía, điều bị than phiền nhiều nhất là đông người. Trong 26 bài đánh giá của người Nhật không hẳn là khen (thanh giữa và thanh đỏ cộng lại), có 12 bài nói về chuyện đông đúc, xếp hàng, bãi đỗ xe, hay nơi này đã bị du lịch hóa quá mức.

Có hai phần tránh được: đi trúng dịp nghỉ lễ, và đứng chờ trong hàng dài mua vé. Một người ở độ tuổi 40 viết trên Jalan: “Vì đi vào buổi chiều ngày thứ hai của kỳ nghỉ ba ngày nên cả bãi đỗ xe lẫn khuôn viên đều đông nghẹt. Hàng mua vé tham quan cũng rất dài, nên tôi khuyên nên mua vé điện tử trước và đi từ sáng sớm.”

Một phụ nữ ở độ tuổi 50 thì đi vào kỳ nghỉ ba ngày hồi tháng 10 và đã mua vé từ trước. Chị viết rằng “hàng người mua vé tham quan trong ngày dài dằng dặc, nên nhất là vào ngày nghỉ, tôi khuyên nên mua vé từ trước”. Chị kể thêm, ở điện có bức rồng kêu (Nakiryu) trên trần, nhân viên quầy bùa rao mời mua bùa to át cả lời thuyết minh của nhân viên hướng dẫn. “Tôi có cảm giác trước đây nơi này yên tĩnh và trang nghiêm hơn một chút. Lần sau tôi định đi vào ngày thường.”

Còn trong thanh đỏ phía người Nhật, 3 trên 7 bài đánh giá nói về cách tiếp đón cộc lốc ở quầy vé hoặc quầy tiếp nhận của đền.

Dù vậy, thanh xanh 71% vẫn chiếm phần lớn ở đây. Có một điều ảnh chụp không cho thấy, đó là đoạn leo. Các đền chùa ở Nikko nằm dọc sườn núi, nối với nhau bằng những bậc đá dốc. Chuyện bậc thang chủ yếu xuất hiện trong các bài khen, và không có bài nào ở thanh đỏ phàn nàn về bậc thang. Bài đánh giá của một người ở độ tuổi 60 kể lại đoạn leo ấy: “Bậc thang nhiều mà lại dốc, nên tôi nghĩ khi đã có tuổi thì sẽ vất vả. Tôi phải gắng hết sức mới leo lên được, nhưng nghĩ lại thấy may mà đã không bỏ cuộc giữa chừng. Đây là nơi phải leo lên, đến tận nơi thì mới biết thêm được nhiều điều.” Đa số người viết đánh giá quý nơi này và thấy đáng công leo, nên bạn chỉ cần mang một đôi giày đi bậc đá dốc cho chắc chân là được nhé.

Những điều nên biết trước khi đi

Vàng và các bức chạm ở đây làm cả khách người Nhật cũng ngạc nhiên. Người viết một bài đánh giá về Taiyuin ngay bên cạnh tả chính điện chỗ nào cũng vàng, nhìn khá phô trương. Một người ở độ tuổi 60 thì bất ngờ khi đến cổng Yomeimon sau đợt tu sửa: “Tôi ngạc nhiên vì cột của cổng Yomeimon màu trắng.” Và: “Tôi thấy khác Nara, Kyoto khá nhiều.”

Vẻ rực rỡ ấy là có chủ ý. Toshogu là đền thờ, đồng thời là nơi an táng Tokugawa Ieyasu, vị tướng quân đầu tiên của Mạc phủ Tokugawa, người được thờ như một vị thần. Các điện chính hiện nay do tướng quân đời thứ ba Tokugawa Iemitsu cho xây lại để tôn vinh Ieyasu, và nhiều công trình được dát vàng lá. Câu chuyện vì sao người ta dát vàng cả một góc rừng chỉ để thờ một người có trong bài hướng dẫn về Nikko. Biết chuyện này trước khi đi, bạn sẽ thấy lớp vàng ấy cảm động hơn là lòe loẹt.

Việc tu sửa diễn ra thường xuyên, nên bạn có thể gặp giàn giáo hoặc lưới che một phần công trình. Riêng cổng Yomeimon đã trải qua 4 năm tu sửa, với khoảng 240.000 lá vàng được dát lại. Đến nơi mà thấy công trình bị che thì cũng hơi tiếc, nhưng chính nhờ những lần tu sửa như thế mà một ngôi đền khoảng 400 năm tuổi vẫn còn sáng rực.

Nếu hồ và thác mới là điều bạn thật sự muốn xem, hãy dành riêng một ngày cho vùng núi, tốt nhất là ngủ lại một đêm ở hồ Chuzenji. Trong các ý kiến chúng tôi thu thập, nhồi cả đền chùa lẫn vùng núi vào khoảng giữa hai chuyến tàu là cách làm hỏng một ngày hay gặp nhất.

Để một ngày ở Nikko suôn sẻ

Ghép ý kiến của du khách nước ngoài với bài đánh giá của người Nhật, những gì cả hai bên khuyên gói gọn trong mấy điều sau.

• Chọn trước Nikko của bạn. Đền chùa và rừng cây hợp với một chuyến trong ngày thong thả, còn vùng núi thì nên đi kèm một đêm nghỉ. Gộp cả hai vào một ngày gấp gáp chính là kiểu ngày tệ nhất trong các ý kiến.
• Đến sớm và mua vé từ trước. Khuôn viên mở cửa lúc 9:00, giờ đầu tiên là lúc yên tĩnh nhất, còn hàng mua vé trong ngày có khi phải đợi gần một tiếng. Trong 89 bài đánh giá của người Nhật, hai lời khuyên xuất hiện nhiều nhất là đến sớm (11 bài) và mua vé trực tuyến từ trước (6 bài).
• Nếu lịch có cả vùng núi, tránh cuối tuần và ngày lễ mùa thu, vì lúc đó Irohazaka kẹt xe. Ngày thường thì khu đền chùa yên hơn, dù cũng có những ngày thường đông các đoàn học sinh đi tham quan. Một du khách trước khi đi còn chưa chắc có đáng bỏ thời gian không, rồi kể: “Tôi đi vào một ngày thứ Tư tháng 2 lạnh và mưa, ở đó rất ít người.” Nhìn lại thì “đó là một trong những điều tuyệt nhất tôi từng làm ở Nhật”.
• Lá đổi màu theo độ cao: vùng núi quanh hồ từ giữa tháng 10, còn khu đền chùa phải đầu đến giữa tháng 11 mới vào mùa. Đến lúc mùa đông cây trơ cành mà vẫn mong ngắm lá thu thì dễ hụt hẫng. Một du khách đi vào mùa đông, khi lá đã tàn hết, viết “Tôi chẳng đánh giá cao Nikko chút nào” và cho rằng đi vào mùa khác sẽ đẹp hơn. Muốn chọn thời điểm, bạn có thể xem nên đi Nhật vào mùa nào.
• Nhớ mang giày hợp để leo. Đường lên Okumiya, nơi có mộ Ieyasu, là bậc đá. Một du khách kể rằng lên cao thì vắng hơn: “nhất là nếu bạn ghé cả những đền chùa ở cao hơn một chút, gần như chẳng có ai (các tour và trường học đều chỉ ghé những nơi lớn nhất)”.

Chọn như vậy thì một ngày ở Nikko của bạn dễ giống những bài đánh giá vui vẻ hơn là những câu chuyện kẹt xe. Đền chùa thì không có gì phải lo. Phần cần tính là cả ngày đi quanh đó, và chuyện này bạn tự quyết được.

Vẫn đang phân vân chuyến đi ngắn ngày nên dành thời gian cho những địa điểm nổi tiếng nào? Hãy bắt đầu với điều gì thật sự quan trọng ở Nhật Bản. Còn nếu muốn nghe trọn câu chuyện về vị tướng quân trở thành thần, về ba chú khỉ và đoạn leo lên mộ, hãy nghe bài hướng dẫn bằng âm thanh về Nikko ngay bên dưới bài viết này.

Nguồn

• Nikko Toshogu (trang chính thức): Lịch sử (tiếng Nhật): Tokugawa Ieyasu, tướng quân đầu tiên, được thờ làm vị thần của đền vào năm 1617; các điện chính hiện nay do tướng quân đời thứ ba Iemitsu xây lại vào năm 1636. Đã kiểm tra nội dung ngày 2026-10-10.
• Nikko Toshogu (trang chính thức): Giờ tham quan và giá vé (tiếng Nhật): mở cửa từ 9:00 (đến 17:00 trong thời gian từ ngày 1/4 đến 31/10, đến 16:00 trong thời gian từ ngày 1/11 đến 31/3; nhận khách đến 30 phút trước giờ đóng cửa); giá vé và những nơi vé bao gồm (cổng Yomeimon, Mèo ngủ, Okumiya, Rồng kêu). Đã kiểm tra ngày 2026-10-10.
• Văn phòng Nội các, Chính phủ Nhật Bản: Highlighting Japan, tháng 10/2022, “The Glittering Beauty of the Yomeimon Gate at the Nikko Toshogu Shrine” (tiếng Anh): từ Tokyo đi tuyến tàu nhanh nhất mất khoảng hai tiếng; 103 đền chùa được ghi danh Di sản Thế giới năm 1999; Toshogu xây năm 1617, Iemitsu xây lại năm 1636; cổng Yomeimon có khoảng 240.000 lá vàng và 508 bức chạm; 21 lần tu sửa lớn nhỏ kể từ khi xây dựng; đợt tu sửa kéo dài 4 năm hoàn tất năm 2017. Đã kiểm tra nội dung ngày 2026-10-10.
• Trung tâm Di sản Thế giới UNESCO: Shrines and Temples of Nikko (tiếng Anh): ghi danh năm 1999; 103 công trình tôn giáo thuộc hai đền Thần đạo (Toshogu, Futarasan-jinja) và một chùa Phật giáo (Rinnoji). Nội dung kiểm tra theo bản lưu ngày 2026-06-01.
• JNTO (Công viên quốc gia Nhật Bản): Nikko, cách đi đến (tiếng Anh): đi từ Tokyo bằng tàu JR và Tobu; tàu tốc hành đặc biệt từ Shinjuku hoặc Asakusa mất khoảng hai tiếng, từ ga Tokyo đổi tàu ở Utsunomiya mất khoảng 1 tiếng 40 phút. Đã kiểm tra ngày 2026-10-10.
• Hiệp hội Du lịch thành phố Nikko (Visit Nikko): Shrines and Temples of Nikko (tiếng Anh): các đền chùa Di sản Thế giới (Toshogu, Futarasan-jinja, Rinnoji); từ ga Nikko đi xe buýt World Heritage Tour mất 13 phút; Okunikko gồm Senjogahara, núi Nantai, hồ Chuzenji, thác Kegon. Đã kiểm tra ngày 2026-10-10.
• Hiệp hội Du lịch thành phố Nikko (Visit Nikko): Irohazaka Slope (tiếng Anh): 48 khúc cua gấp trên con đường nối Nikko với Okunikko; lá thu đẹp nhất khoảng từ giữa tháng 10 đến đầu tháng 11; thời gian này thường ùn tắc giao thông. Đã kiểm tra ngày 2026-10-10.
• Hiệp hội Du lịch thành phố Nikko (Nikko Tabi Navi): Tình hình lá đỏ (tiếng Nhật): do chênh lệch độ cao, trong thành phố có nơi lá đổi màu từ đầu tháng 9 đến cuối tháng 11; dự kiến đẹp nhất ở hồ Chuzenji, thác Kegon và Irohazaka từ giữa tháng 10 đến đầu tháng 11, ở khu đền chùa Di sản Thế giới từ đầu đến giữa tháng 11. Mục này cập nhật lần cuối ngày 2026-09-13 và 2026-10-08, đã kiểm tra ngày 2026-10-10.